भारताच्या सामरिक सुरक्षेला आणि हिंद महासागरातील प्रभावाला नवी ताकद देणारा महत्त्वाचा निर्णय केंद्र सरकारने घेतला आहे. अंडमान-निकोबार द्वीपसमूहातील ग्रेट निकोबार बेटावर सुमारे ₹१३ हजार कोटी खर्चून अत्याधुनिक ग्रीनफिल्ड विमानतळ उभारण्यास मंजुरी देण्यात आली आहे. या निर्णयामुळे भारतीय नौदलाच्या कॅम्पबेल बे येथील ‘आयएनएस बाज’ हवाई तळाच्या धावपट्टी विस्ताराची जुनी योजना अधिकृतपणे मागे पडली आहे. संरक्षण, व्यापार, पर्यटन आणि पायाभूत विकास या सर्वच दृष्टीने हा प्रकल्प देशासाठी अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे.
ग्रेट निकोबार बेट हे भारताच्या सर्वात दक्षिणेकडील महत्त्वाच्या बेटांपैकी एक असून त्याचे स्थान जगातील अत्यंत वर्दळीच्या सागरी व्यापार मार्गाजवळ आहे. विशेषतः मलक्का सामुद्रधुनीच्या जवळ असल्याने या भागाला मोठे सामरिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे. जगातील मोठ्या प्रमाणावरील सागरी मालवाहतूक या मार्गातून होत असल्याने या परिसरात मजबूत हवाई आणि नौदल तळ उभारणे भारतासाठी अत्यंत आवश्यक मानले जात होते. याच पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने नवीन विमानतळ उभारण्याचा निर्णय घेतला आहे.
हे ही वाचा:
शहजाद भट्टीशी संबंधित दहशतवादी-गँगस्टर प्रकरणांमध्ये छापेमारी
घसरणीनंतर बाजाराचा दमदार पलटवार!
इस्रायलमध्ये उभारणार शिवाजी महाराजांचा पुतळा
इराणला मदत करणाऱ्या दोन भारतीय मुस्लिमांना सौदीत केले जेरबंद
नवीन विमानतळ ग्रेट निकोबारमधील चिंगेन परिसरात, गलाथिया उपसागराच्या जवळ उभारला जाणार आहे. हा विमानतळ नागरी आणि लष्करी अशा दोन्ही प्रकारच्या वापरासाठी तयार करण्यात येणार असून मोठ्या प्रवासी विमानांपासून ते लष्करी वाहतूक विमानांपर्यंत सर्व प्रकारच्या विमानांची ये-जा येथे शक्य होणार आहे. यामुळे भारताच्या संरक्षण दलांना या भागात अधिक वेगाने तैनात करता येणार असून आपत्कालीन परिस्थितीत जलद प्रतिसाद देणेही शक्य होणार आहे.
यापूर्वी कॅम्पबेल बे येथील ‘आयएनएस बाज’ हवाई तळाची धावपट्टी सुमारे ४,५०० फूटांवरून १० हजार फूटांपर्यंत वाढविण्याची योजना होती. मात्र या भागातील डोंगराळ भूभाग, मर्यादित जागा आणि मोठ्या प्रमाणावर करावी लागणारी खोदकामे यामुळे हा पर्याय व्यवहार्य ठरत नव्हता. धावपट्टी विस्तारासाठी मोठ्या प्रमाणात भूभाग समतल करावा लागला असता आणि पर्यावरणीय परिणामही गंभीर स्वरूपाचे होण्याची शक्यता होती. त्यामुळे स्वतंत्र आणि आधुनिक ग्रीनफिल्ड विमानतळ उभारण्याचा निर्णय घेण्यात आला.
हा विमानतळ केवळ एक स्वतंत्र प्रकल्प नसून ग्रेट निकोबारच्या व्यापक विकास आराखड्याचा महत्त्वाचा भाग आहे. सुमारे ₹८१ हजार कोटींच्या एकूण विकास योजनेअंतर्गत आंतरराष्ट्रीय कंटेनर ट्रान्सशिपमेंट बंदर, आधुनिक वीज प्रकल्प, नवीन टाउनशिप, रस्ते आणि इतर महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधा उभारल्या जाणार आहेत. या माध्यमातून ग्रेट निकोबारला भारताचे नवे सामरिक आणि आर्थिक केंद्र बनवण्याचा सरकारचा प्रयत्न आहे.
मात्र या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पावर पर्यावरणवादी संघटनांनी चिंता व्यक्त केली आहे. बेटावरील जैवविविधता, घनदाट जंगल, समुद्री परिसंस्था आणि स्थानिक आदिवासी समुदायांवर या विकासकामांचा परिणाम होऊ शकतो, असा दावा केला जात आहे. मोठ्या प्रमाणावर वृक्षतोड आणि पर्यावरणीय बदलांबाबतही प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत. दुसरीकडे सरकारचे म्हणणे आहे की विकास आणि पर्यावरण यामध्ये संतुलन राखत सर्व आवश्यक नियमांचे पालन करून हा प्रकल्प राबवला जाईल.
ग्रेट निकोबारमधील हा नवा विमानतळ पूर्ण झाल्यानंतर भारताची हिंद महासागर क्षेत्रातील उपस्थिती अधिक मजबूत होणार आहे. तसेच व्यापार, पर्यटन, संरक्षण आणि सागरी सुरक्षेच्या दृष्टीने देशाला दीर्घकालीन फायदा मिळणार असल्याचा विश्वास व्यक्त केला जात आहे. त्यामुळे हा प्रकल्प केवळ एका विमानतळापुरता मर्यादित न राहता भारताच्या भविष्यातील सामरिक आणि आर्थिक शक्तीचा महत्त्वाचा पाया ठरणार आहे.