इस्रायलने छत्रपती शिवाजी महाराजांचा पुतळा उभारण्याची योजना जाहीर केली आहे. ६ जून १६७४ रोजी झालेल्या छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या राज्याभिषेक दिनाच्या वर्धापनदिनानिमित्त मुंबईतील इस्रायलचे महावाणिज्यदूत यानिव रेवाच यांनी ही घोषणा केली. रेवाच म्हणाले की, हे स्मारक शिवाजी महाराजांच्या वारशास साजेसे असावे यासाठी ऐतिहासिक संदर्भ, कलात्मक सल्ला आणि डिझाइनच्या बाबींमध्ये मदत करावी, अशी विनंती इस्रायलने महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांना केली असून, त्यांनी तात्काळ मदत करण्याचे मान्य केले आहे.
ज्यू आणि भारत यांच्यात दीर्घकालीन संबंध आहेत. शतकानुशतके जगाच्या अनेक भागांमध्ये ज्यूंना छळाचा सामना करावा लागला असला तरी, भारत हे अशा काही मोजक्या ठिकाणांपैकी एक होते जिथे त्यांना सुरक्षित वाटत असे. ज्यू आणि भारत यांच्यातील संबंध हजारो वर्षांपूर्वीचे आहेत. यामध्ये कोकण किनारपट्टीवरील मराठी भाषिक बेने इस्रायल समुदायाचा, तसेच भारतात प्रवास करणाऱ्या ज्यू व्यापाऱ्यांचा समावेश आहे.
भारतातील सर्वात जुन्या ज्यू समुदायांपैकी एक असलेल्या बेने इस्रायलने, सेल्युसिड शासक अँटिओकस एपिफेन्सच्या कारकिर्दीत गॅलिलीमधून पलायन केले आणि महाराष्ट्राच्या किनाऱ्यावर त्यांचे जहाज फुटले, असे मानले जाते. वाचलेले १४ पुरुष आणि स्त्रिया कोकण प्रदेशात स्थायिक झाले. ते ज्यूंचा शब्बाथ काटेकोरपणे पाळत, तेल काढणे आणि किराणा मालाचा व्यापार यांसारखे व्यवसाय करत असत. कालांतराने, त्यांनी स्थानिक भाषा शिकली आणि स्थानिक चालीरीती आपल्या दैनंदिन जीवनात अंगीकारल्या. अहवालानुसार, बेने इस्राएल समुदायाच्या सदस्यांनी १७ व्या शतकात शिवाजीच्या सैन्यात सेवाही बजावली होती. बेने इस्रायल हा भारतातील एकमेव ज्यू समुदाय नाही. कॅलिफोर्निया स्टेट युनिव्हर्सिटी, ईस्ट बे येथील एका शोधनिबंधानुसार, इतर प्रमुख गटांमध्ये कोचीन ज्यू आणि बगदादी ज्यू यांचा समावेश आहे.
केरळमध्ये स्थायिक असलेले कोचीन ज्यू, जेरुसलेममधून पलायन करून आलेले असून कालांतराने ते भारतात स्थलांतरित झाले आणि त्यांनी समृद्ध समुदाय स्थापन केले. दरम्यान, १८ व्या शतकात बगदादी ज्यू अरबी आणि फारसी भाषिक प्रदेशांतून भारतात आले. त्यांपैकी अनेकांनी धार्मिक छळापासून वाचण्यासाठी आणि चांगल्या व्यवसायाच्या संधींच्या शोधात मुंबई, कलकत्ता, सुरत आणि रंगून यांसारख्या प्रमुख व्यापारी केंद्रांमध्ये वास्तव्य केले.
इस्रायल शिवाजी महाराजांचा पुतळा का उभारत आहे?
या पुतळ्यामुळे भारत आणि इस्रायल यांच्यातील लोकांमधील संबंध अधिक दृढ होण्यास मदत होईल, असे रेवाच यांनी म्हटले आहे. “छत्रपती शिवाजी महाराजांचा प्रभाव नेमका काय आहे आणि ते भारतासाठी किती महत्त्वाचे आहेत, हे आम्हाला अचूकपणे समजते. महाराजांचा एक मोठा पुतळा उभारून तो इस्रायलमध्ये स्थापित करण्याची योजना आहे. हा केवळ एक सामान्य प्रकल्प नसेल, तर भारतीय आणि इस्रायली लोकांना जोडण्याचा हा एक दीर्घकालीन उपक्रम आहे,” असे रेवाच यांनी सांगितले.
हे ही वाचा:
होर्मुझ सामुद्रधुनीजवळ अमेरिकेचे लष्करी हेलिकॉप्टर कोसळले
पिनराई विजयन यांच्या कन्या वीणा विजयन यांना ईडीचे समन्स
IPO पूर्वी झेप्टोवर ईडीची नजर; परदेशी गुंतवणुक प्रकरणी चौकशी
अमेरिकन क्षेपणास्त्र हल्ल्यानंतर ओमान किनाऱ्याजवळून २४ भारतीय खलाशांची सुटका
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या इस्रायलच्या ऐतिहासिक दौऱ्याचा या निर्णयावर प्रभाव होता, असे रेवाच म्हणाले. “पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या इस्रायलच्या ऐतिहासिक दौऱ्यानंतर, आपल्या दोन्ही देशांतील लोकांना अधिक जवळ आणण्यासाठी विशेष प्रयत्न करण्याचा सरकारने निर्णय घेतला. मुंबईत आल्यानंतर मी मराठा साम्राज्याच्या इतिहासाविषयी वाचायला सुरुवात केली. छत्रपती शिवाजी महाराजांना केवळ त्याचे संस्थापक म्हणूनच नव्हे, तर एक असाधारण नेते म्हणूनही पूजनीय मानले जाते, ज्यांची सुशासन, शौर्य, धार्मिक सहिष्णुता, नौदल सामर्थ्य आणि आपल्या प्रजेचे संरक्षण करण्याची दूरदृष्टी पिढ्यानपिढ्या प्रेरणा देत आहे,” असे ते म्हणाले. त्यांनी पुढे सांगितले की, या पुतळ्यामुळे इस्रायली लोकांमध्ये शिवाजींबद्दल जागरूकता निर्माण होण्यास मदत होईल.
दरम्यान, मुख्यमंत्री फडणवीस यांनी या प्रकल्पाला आपला पूर्ण पाठिंबा दर्शवला आहे. “ही खूप मोठी बातमी आहे! शिव राज्याभिषेक दिनाच्या शुभप्रसंगी, या ऐतिहासिक घोषणेबद्दल इस्रायलचे महावाणिज्यदूत यानिव रेवाच यांचे मनःपूर्वक आभार. महाराष्ट्र सरकार या उपक्रमाला पूर्ण पाठिंबा देईल. जय भवानी, जय शिवाजी!” असे ते म्हणाले.