आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतींनी पुन्हा उसळी घेत प्रति बॅरल ११० डॉलरचा टप्पा ओलांडल्याने जागतिक अर्थव्यवस्थेवरील दबाव वाढला आहे. पश्चिम आशियातील वाढता संघर्ष, तेल उत्पादन केंद्रांवरील संभाव्य हल्ले आणि रशियन तेलाच्या पुरवठ्याबाबत अमेरिकेच्या भूमिकेतील अनिश्चितता यामुळे जागतिक तेल बाजारात अस्थिरता निर्माण झाली आहे. २१ ऑक्टोबर रोजी सकाळच्या व्यवहारात ब्रेंट क्रूडचा दर प्रति बॅरल ११०.३७ डॉलरवर पोहोचला, तर अमेरिकेच्या वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट (डब्ल्यूटीआय) या कच्च्या तेलाचा दर ९९.१७ डॉलर नोंदवण्यात आला. तेलाच्या किमतींमधील या वाढीमुळे इंधन खर्च, वाहतूक आणि उत्पादन खर्च वाढण्याची शक्यता असून, त्याचा परिणाम जागतिक महागाईवरही होऊ शकतो.
पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे तेलाचा पुरवठा विस्कळीत होण्याची भीती बाजारात वाढत आहे. सौदी अरेबियातील तेलक्षेत्रे आणि ऊर्जा पायाभूत सुविधांना लक्ष्य केल्याच्या दाव्यांमुळे तेल उत्पादक देशांच्या सुरक्षेचा प्रश्न ऐरणीवर आला आहे. त्याचवेळी रशियन तेलाच्या पुरवठ्याबाबत अमेरिकेकडून घेतल्या जाणाऱ्या निर्णयांकडेही बाजाराचे लक्ष लागले आहे. रशियन तेलाच्या निर्यातीवरील निर्बंध आणि त्यामध्ये संभाव्य सवलती याबाबत स्पष्टता नसल्याने जागतिक बाजारातील पुरवठ्याचे गणित बिघडण्याची शक्यता आहे. रशियन तेलाचा पुरवठा वाढल्यास किमतींना दिलासा मिळू शकतो; मात्र पश्चिम आशियातील संघर्ष तीव्र झाल्यास तेलाच्या किमती आणखी वाढण्याचा धोका आहे. त्यामुळे भू-राजकीय घडामोडींचा थेट परिणाम कच्च्या तेलाच्या दरांवर होत असल्याचे चित्र आहे.
हे ही वाचा:
टायगर प्रकरणात दादर कनेक्शन…दोन तरुणीही कटात सामील
नवरात्र-दसऱ्यात बाजारपेठेत खरेदीचा उत्साह
रुबिओंसमोर २६/११ च्या प्रत्यक्ष साक्षीतून पाकिस्तानस्थित दहशतवादाचे वास्तव!
जिओ आयपीओला १०० मिनिटांत १०० टक्के सबस्क्रिप्शन
दरम्यान, आंतरराष्ट्रीय वित्तीय संस्था गोल्डमन सॅक्सने आगामी काळात कच्च्या तेलाच्या किमती कमी होण्याचा अंदाज व्यक्त केला आहे. संस्थेच्या अंदाजानुसार, डिसेंबर २०२६ मध्ये ब्रेंट क्रूडचा दर प्रति बॅरल ९० डॉलरच्या आसपास राहू शकतो, तर २०२७ मध्ये त्याची सरासरी किंमत ८० डॉलरपर्यंत घसरण्याची शक्यता आहे. पश्चिम आशियातील तेलपुरवठा हळूहळू पूर्ववत होणे, आखाती देशांबाहेरील तेल उत्पादनात वाढ होणे आणि जागतिक मागणीतील संभाव्य नरमाई यामुळे बाजारात पुरवठा वाढू शकतो. पुरवठा मागणीपेक्षा अधिक झाल्यास किमतींवरील दबाव कमी होण्याची शक्यता आहे. मात्र, संघर्ष आणखी तीव्र झाल्यास हा अंदाज बदलू शकतो आणि तेलाचे दर दीर्घकाळ उच्च पातळीवर राहू शकतात.
भारतासाठी कच्च्या तेलाच्या किमतींमधील ही वाढ विशेष महत्त्वाची आहे. भारत आपल्या गरजेचा मोठा हिस्सा आयातीतून भागवत असल्याने आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेल महागल्यास देशाचे आयात बिल वाढू शकते. त्याचा परिणाम रुपयाच्या विनिमय दरावर, चालू खात्यातील तुटीवर आणि महागाईवर होण्याची शक्यता असते. कच्च्या तेलाच्या दरांमध्ये दीर्घकाळ वाढ कायम राहिल्यास पेट्रोलियम उत्पादनांच्या किमती, वाहतूक खर्च आणि वस्तूंच्या उत्पादन खर्चावरही दबाव निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे सध्या ११० डॉलरच्या पुढे गेलेल्या तेलाच्या किमती आगामी काळात खाली येणार की भू-राजकीय तणावामुळे आणखी वाढणार, याकडे भारतासह जगभरातील सरकारे, उद्योग आणि गुंतवणूकदारांचे लक्ष लागले आहे.
