अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी पुन्हा एकदा नाटो (NATO) देशांवर जोरदार टीका करत त्यांना “भेकड” (cowards) आणि “कागदी वाघ” (paper tiger) असे संबोधले आहे. ही प्रतिक्रिया इराणविरोधातील सुरू असलेल्या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर आली असून, यामुळे अमेरिका आणि तिच्या सहयोगी देशांमधील मतभेद अधिक स्पष्ट झाले आहेत. फेब्रुवारीच्या अखेरीस अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर लष्करी कारवाई सुरू केल्यानंतर मध्यपूर्वेत तणाव मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. या संघर्षामुळे जागतिक बाजारपेठांवर परिणाम झाला असून, तेलाच्या किमती झपाट्याने वाढल्या आहेत. विशेषतः होर्मुझ सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz) ही जागतिक तेल वाहतुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते आणि या भागातील अस्थिरतेमुळे परिस्थिती अधिक गंभीर बनली आहे.
ट्रम्प यांनी आरोप केला की, नाटोमधील अनेक देशांनी या संघर्षात अमेरिकेला साथ दिली नाही. त्यांच्या मते, अमेरिका नसती तर नाटोची ताकद काहीच नाही. त्यांनी सोशल मीडियावर पोस्ट करत म्हटले की, “अमेरिका नसल्यास नाटो फक्त कागदी वाघ आहे.” तसेच त्यांनी असा आरोपही केला की, नाटो देश तेलाच्या वाढत्या किमतींबद्दल तक्रार करतात, पण होर्मुझ सामुद्रधुनी सुरक्षित करण्यासाठी मदत करण्यास तयार नाहीत.
हे ही वाचा:
दक्षिण आफ्रिकेचा पराभव, न्यूझीलंडचा जलवा!
भारताच्या फॉरेक्स साठ्यात मोठी घसरण; ७ अब्ज डॉलरने घट
प्रीमियम पेट्रोल महाग, प्रति लिटर ₹२ पर्यंत वाढ
कतारच्या ऊर्जा पायाभूत सुविधेवर इराणचा हल्ला; पुढील पाच वर्षे १७% LNG उत्पादन ठप्प
ट्रम्प यांचे म्हणणे आहे की, ही लष्करी कारवाई जवळपास यशस्वी झाली असून, आता नाटो देशांनी पुढे येऊन सामुद्रधुनी उघडी करण्यासाठी मदत करणे अपेक्षित आहे. त्यांनी हे काम “सोपे आणि कमी जोखमीचे” असल्याचे सांगितले, मात्र सहयोगी देशांनी त्यात सहभागी होण्यास नकार दिल्यामुळे त्यांनी त्यांना “भेकड” म्हटले.
दुसरीकडे, जर्मनी, फ्रान्स, ब्रिटन आणि इतर युरोपीय देशांनी सावध भूमिका घेतली आहे. या देशांनी स्पष्ट केले आहे की, ते थेट युद्धात सहभागी होण्यास तयार नाहीत. त्यांनी संघर्ष कमी करण्यावर आणि आंतरराष्ट्रीय कायद्याचे पालन करण्यावर भर दिला आहे. काही देशांनी असेही सांगितले की, लढाई थांबल्यानंतरच ते होर्मुझ सामुद्रधुनी सुरक्षित करण्यासाठी पुढाकार घेऊ शकतात.
या घटनांमुळे अमेरिका आणि नाटोमधील तणाव पुन्हा एकदा समोर आला आहे. ट्रम्प यांची ही टीका केवळ सध्याच्या संघर्षापुरती मर्यादित नसून, नाटोबाबत त्यांच्या दीर्घकाळापासून असलेल्या नाराजीचेही प्रतिबिंब आहे. या घडामोडींमुळे आंतरराष्ट्रीय राजकारणात नवीन समीकरणे तयार होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
एकूणच, इराण युद्ध, वाढती तेलाची किंमत आणि सहयोगी देशांमधील मतभेद यामुळे जागतिक स्तरावर अनिश्चिततेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. पुढील काही दिवसांत या परिस्थितीचा आंतरराष्ट्रीय अर्थव्यवस्था आणि सुरक्षेवर मोठा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
