अत्याधिक स्क्रीन टाइमचा मुलांच्या हृदयाच्या आरोग्यावर होणारा परिणाम आता गंभीर चिंता निर्माण करणारा विषय ठरत आहे. अलीकडील संशोधनानुसार, मोबाईल, टीव्ही, टॅबलेट किंवा कॉम्प्युटरसमोर जास्त वेळ घालवणाऱ्या मुलांमध्ये भविष्यात हृदयविकाराचा धोका लक्षणीयरीत्या वाढू शकतो. अभ्यासात असे दिसून आले की दररोज वाढणारा स्क्रीन टाइम हा “कार्डिओमेटाबॉलिक रिस्क”शी थेट संबंधित आहे. यामध्ये उच्च रक्तदाब, वाईट कोलेस्टेरॉल (LDL) वाढणे, चांगले कोलेस्टेरॉल (HDL) कमी होणे आणि लठ्ठपणा यांसारख्या समस्या निर्माण होतात. प्रत्येक अतिरिक्त तासासोबत हा धोका अधिक वाढतो आणि शरीरातील मेटाबॉलिक बदल वेगाने होऊ लागतात.
हे ही वाचा:
एका ‘कम्प्लिट मॅन’चं जीवन अर्धअधुरं राहिलं!
रशियाकडून भारत घेणार आणखी ५ एस ४०० संरक्षण प्रणाली
भारताच्या अर्थव्यवस्थेची गती मंदावण्याचे संकेत
पाकिस्तानातल्या लियारीतले लोक ‘धुरंधर २’ कडून आशा लावून बसलेत!
स्क्रीन टाइम वाढल्यामुळे मुलांच्या झोपेवरही मोठा परिणाम होतो. मोबाईल किंवा टीव्हीसमोर जास्त वेळ घालवणारी मुले कमी झोप घेतात, ज्यामुळे शरीरातील हार्मोन्सचे संतुलन बिघडते. याचा थेट परिणाम हृदयाच्या आरोग्यावर होतो. त्याचबरोबर स्क्रीनसमोर बसून राहण्याची सवय लागल्यामुळे शारीरिक हालचाली कमी होतात. खेळणे, धावणे किंवा बाहेर वेळ घालवण्याऐवजी मुले अधिक वेळ बसून राहतात, ज्यामुळे वजन वाढते आणि हृदयावर ताण येतो.
विशेष म्हणजे, फक्त व्यायाम करून हा धोका पूर्णपणे कमी होत नाही. काही संशोधनांनुसार, एखादी व्यक्ती नियमित व्यायाम करत असली तरी जास्त स्क्रीन टाइममुळे रक्तदाब आणि कोलेस्टेरॉलवर नकारात्मक परिणाम होतच राहतो. याचा अर्थ स्क्रीन टाइम कमी करणे हे स्वतंत्रपणे महत्त्वाचे आहे. याशिवाय, जास्त स्क्रीन वापरणाऱ्या मुलांमध्ये इतरही वाईट सवयी वाढताना दिसतात. अनियमित खाणे, जंक फूडचे सेवन, उशिरापर्यंत जागरण आणि निष्क्रिय जीवनशैली यामुळे हृदयविकाराचा धोका आणखी वाढतो.
तज्ञांच्या मते, पालकांनी मुलांचा स्क्रीन टाइम मर्यादित ठेवणे अत्यंत गरजेचे आहे. मुलांना बाहेर खेळण्यासाठी प्रोत्साहित करणे, वाचनाची सवय लावणे आणि कुटुंबासोबत वेळ घालवण्यावर भर देणे आवश्यक आहे. विशेषतः झोपण्यापूर्वी स्क्रीन वापरणे टाळल्यास झोपेची गुणवत्ता सुधारते आणि आरोग्यावर सकारात्मक परिणाम होतो.
एकूणच, स्क्रीनचा वापर पूर्णपणे टाळणे शक्य नसले तरी त्यावर नियंत्रण ठेवणे आवश्यक आहे. लहान वयातच योग्य सवयी विकसित केल्यास भविष्यातील हृदयविकाराचा धोका मोठ्या प्रमाणात कमी करता येतो. संतुलित आहार, पुरेशी झोप आणि नियमित शारीरिक हालचाल यांचा समतोल राखणे हे मुलांच्या निरोगी भविष्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरते.
