आंतरराष्ट्रीय स्तरावर भारतीय नेमबाजांनी आपल्या कामगिरीने देशाचा तिरंगा अभिमानाने उंचावला आहे. ऑलिम्पिक, राष्ट्रकुल स्पर्धा, आशियाई क्रीडा स्पर्धा आणि पॅरालिम्पिक अशा विविध व्यासपीठांवर भारतीय नेमबाजांनी पदकांची कमाई केली आहे. त्यात पॅरा नेमबाज मनीष नरवाल याचे योगदान उल्लेखनीय आहे. टोकियो पॅरालिम्पिकमध्ये सुवर्णपदक आणि पॅरिस पॅरालिम्पिकमध्ये रौप्यपदक जिंकत त्याने जागतिक स्तरावर भारताची छाप उमटवली.
हरियाणातील बल्लभगढ येथे १७ ऑक्टोबर २००१ रोजी मनीषचा जन्म झाला. हरियाणा हे भारतीय क्रीडा क्षेत्रातील महत्त्वाचे केंद्र मानले जाते. विविध खेळांमध्ये या राज्यातील खेळाडूंनी आंतरराष्ट्रीय स्तरावर यश मिळवले आहे. याच क्रीडाप्रेरक वातावरणात मनीषने नेमबाजीत कारकीर्द घडवण्याचा निर्णय घेतला.
मनीषचे वडील कुस्तीपटू होते, तर त्याचे दोन भाऊ नेमबाजी खेळत होते. त्यामुळे घरातूनच त्याला क्रीडा क्षेत्राची प्रेरणा मिळाली. वयाच्या अवघ्या १५व्या वर्षी त्याने नेमबाजीचा सराव सुरू केला. तो पुरुषांच्या दहा मीटर एअर पिस्तूल एसएच-१ प्रकारात सहभागी होतो.
वयाच्या सोळाव्या वर्षी आंतरराष्ट्रीय सुवर्ण
प्रशिक्षक जय प्रकाश नौटियाल यांच्या मार्गदर्शनाखाली मनीषने २०१७ मध्ये बँकॉक येथे झालेल्या विश्वचषक स्पर्धेत आंतरराष्ट्रीय कारकिर्दीला सुरुवात केली. त्या वेळी त्याचे वय अवघे १६ वर्षे होते. पी-१ दहा मीटर एअर पिस्तूल एसएच-१ प्रकारात त्याने सुवर्णपदक जिंकले. विशेष म्हणजे, पात्रता फेरी आणि अंतिम फेरीत त्याने कनिष्ठ विश्वविक्रमांची नोंद केली.
यानंतर विविध स्पर्धांमध्ये पदके जिंकत त्याने आपली कामगिरी सातत्याने उंचावली. २०१८ मध्ये जकार्ता येथे झालेल्या आशियाई पॅरा क्रीडा स्पर्धेत त्याने पी-१ पुरुष दहा मीटर एअर पिस्तूल आणि पी-४ मिश्र ५० मीटर फ्री पिस्तूल या प्रकारांत अनुक्रमे सुवर्ण आणि रौप्यपदक पटकावले. या यशामुळे आंतरराष्ट्रीय पॅरा नेमबाजीतील त्याचे स्थान अधिक मजबूत झाले.
टोकियोत सुवर्णपदकाची कमाई
मनीषच्या कारकिर्दीतील सर्वांत महत्त्वाचा टप्पा म्हणजे टोकियो पॅरालिम्पिक स्पर्धा. या स्पर्धेत त्याने पी-४ मिश्र ५० मीटर पिस्तूल प्रकारात सुवर्णपदक जिंकले. त्यानंतर पॅरिस पॅरालिम्पिकमध्ये दहा मीटर एअर पिस्तूल प्रकारात रौप्यपदक मिळवत त्याने आणखी एक मोठे यश संपादन केले.
खेलरत्न आणि अर्जुन पुरस्काराने गौरव
नेमबाजीतील उल्लेखनीय कामगिरी आणि या खेळातील योगदानासाठी मनीष नरवाल याला भारत सरकारकडून मेजर ध्यानचंद खेलरत्न पुरस्कार आणि अर्जुन पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले आहे. कमी वयात आंतरराष्ट्रीय स्तरावर यश मिळवत त्याने भारतीय पॅरा नेमबाजीला नवी ओळख मिळवून दिली.
