ज्या पिढ्या आणि समाज चौकटीच्या बाहेर विचार करू शकत नाहीत ते इतिहासात स्तब्ध झाले आहेत, असे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार अजित डोवाल यांनी रविवारी सांगितले. इस्लाम, हुकूमशाही आणि अविकसित या पुस्तकाच्या प्रकाशनाच्या वेळी संवाद आणि संघर्ष निराकरणाच्या महत्त्वावर जोर देऊन डोवाल यांनी टिप्पणी केली की धर्म आणि राज्य यांच्यातील संघर्ष सुरूच राहणार आहे. परंतु, आपण निराकरण शोधत आहोत की नाही हे महत्त्वाचे आहे.
धर्म किंवा राज्याच्या निष्ठेशी तडजोड केली जाऊ नये. आपण आपल्या मेंदूला कैद होऊ देऊ नये. जर तुम्ही आत्मपरीक्षण केले नाही तर तुम्ही वेळ आणि दिशा गमावाल. जर आत्मनिरीक्षण खूप उशीर झाला, तर तुम्ही मागे पडू शकता, असे डोवाल म्हणाले. त्यांनी निदर्शनास आणून दिले की धर्म-आधारित संघर्ष अपरिहार्य आहेत, कारण सर्व विचारधारा स्पर्धात्मक आहेत आणि जर त्यांनी स्पर्धा केली नाही तर ते स्थिर होतात आणि शेवटी नष्ट होतात.
हेही वाचा..
अमेरिकेच्या इशाऱ्यानंतर चीनच्या ‘बेल्ट ऍण्ड रोड’मधून पनामा बाहेर!
चीन, कॅनडा, मेक्सिकोनंतर युरोपियन युनियन ट्रम्प यांच्या निशाण्यावर
महाराष्ट्र केसरी स्पर्धेला गालबोट, कुस्तीगीर शिवराजने घातली पंचांना लाथ
अयोध्येतील सपाचे खासदार अवधेश प्रसाद धाय मोकलून रडले, पण एकही अश्रु ओघळला नाही!
जर आपल्याला बदल आणि प्रगती हवी असेल तर काही समाज का स्तब्ध झाले आहेत याचा विचार करायला हवा. जे समाज नवीन विचार, नवीन कल्पना निर्माण करू शकले नाहीत, चौकटीबाहेर विचार करू शकत नाहीत किंवा मूलभूतपणे गोष्टी तपासू शकत नाहीत ते कदाचित एका विशिष्ट टप्प्यावर थांबले असतील, असे ते म्हणाले. डोवाल यांच्या मते राज्य आणि धर्म यांच्यातील संबंध इस्लामसाठी वेगळे नाहीत.
प्रसिद्ध राजकीय शास्त्रज्ञ अहमत टी कुरू यांच्या पुस्तकातील अभ्यासाचा हवाला देत ते म्हणाले, इस्लामच्या इतिहासातील वेगवेगळ्या टप्प्यांवर हे नाते कदाचित क्षीण झाले आणि कमी झाले. वेगवेगळ्या समाजांमध्ये विशेषत: अब्बासी राजवटीत राज्य आणि पाद्री यांच्या भूमिकांबद्दल अतिशय स्पष्ट समज होती. तथापि, त्यानंतर, एक ओव्हरलॅप उद्भवण्याची शक्यता आहे. त्यांनी सांगितले की धर्म-आधारित संघर्ष अपरिहार्य आहेत आणि राज्य आणि धर्म यांच्यातील संघर्ष सोडवण्याच्या गरजेवर जोर दिला.
