बी. आर. चोप्रा यांच्या ऐतिहासिक दूरदर्शन मालिकेत ‘महाभारत’मधील कर्णाची भूमिका साकार करणारे अभिनेते पंकज धीर आता आपल्या सोबत नाहीत, पण त्यांच्या अमर भूमिकेमुळे ते आजही प्रेक्षकांच्या आणि चाहत्यांच्या हृदयात जिवंत आहेत. अलीकडेच जगाचा निरोप घेतलेल्या या अभिनेत्याची ९ नोव्हेंबरला जयंती आहे. त्यांच्या या दानवीर आणि शूर योद्धा कर्णाशी संबंधित अनेक मनोरंजक कथा आहेत. ‘महाभारत’चा सूर्यपुत्र कर्ण, तो योद्धा ज्याच्या दानवीरतेच्या आणि पराक्रमाच्या गाथा आजही घुमतात.
आपल्याला माहीत आहे का? टीव्हीवरील या कर्णाची भूमिका साकारणाऱ्या पंकज धीर यांना सुरुवातीला स्वतःच्या पात्राबद्दल फारशी माहिती नव्हती. संस्कृत शब्दांचे उच्चारण त्यांना जमत नव्हते, त्यामुळे संवाद बोलताना ते अनेकदा चुकत. एका मुलाखतीत त्यांनी सांगितले होते की दोन पुस्तकांनी त्यांना कर्णाच्या भूमिकेत पूर्णपणे उतरायला खूप मदत केली. पंकज धीर यांचा जन्म ९ नोव्हेंबर १९५६ रोजी पंजाबमध्ये झाला. १९८० च्या दशकात मुंबई चित्रपटसृष्टीत छोट्या भूमिकांपासून त्यांनी कारकिर्दीची सुरुवात केली. बी. आर. चोप्रांच्या ‘महाभारत’साठी ऑडिशन दरम्यान त्यांना सुरुवातीला अर्जुनाची भूमिका ऑफर करण्यात आली होती. त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाने आणि चेहऱ्यावरील तेजस्वितेने निर्मात्यांना प्रभावित केले होते.
हेही वाचा..
वीव्हीपॅट चिठ्ठी प्रकरणात एआरओ निलंबित
घुसखोरांना मतबँक बनवणारे बिहारचे भले करू शकत नाहीत
‘राष्ट्रीय जनता दल मुलांना पिस्तुल देण्याची भाषा करतेय!’
‘निफ्टी मिडकॅप १५०, ‘निफ्टी ५०’ ठरले टॉप परफॉर्मर
तीन-चार महिने ते मुंबईच्या रस्त्यांवर अर्जुनच्या भूमिकेसाठी तयारी करत फिरले. पण एक अट सगळं बदलून गेली — दिग्दर्शकांनी सांगितलं, “मिश्या काढा.” पंकज यांनी नकार दिला. ते म्हणाले, “मी मिश्या काढणार नाही.” यावर संतापलेल्या बी. आर. चोप्रांनी त्यांना स्टुडिओबाहेर काढत म्हटलं, “दुसऱ्यांदा इथे दिसू नकोस.” काही महिन्यांनी मात्र त्यांनाच फोन आला — आणि या वेळी ऑफर होती कर्णाच्या भूमिकेची!
पंकज यांनी मान्यता दिली, पण आव्हानं अजून संपली नव्हती. एका जुन्या मुलाखतीत त्यांनी मान्य केलं की ते इंग्रजी माध्यमात शिकलेले असल्याने ना त्यांना कर्णाबद्दल विशेष माहिती होती, ना संस्कृतचा एकही शब्द माहित होता. संवाद म्हणताना उच्चार बरोबर येत नसत आणि त्यामुळे ते ताणात येत. यानंतर टीममधील एका सदस्याने त्यांना सांगितलं — “हिंदी वर्तमानपत्रं वाचा, हिंदी पुस्तकं वाचा, उच्चार सुधारतील, भाषा गोड होईल.”
आणि खरा बदल झाला दोन साहित्यकृतींनी — शिवाजी सावंत यांची ‘मृत्युंजय’ आणि रामधारी सिंह दिनकर यांची ‘रश्मिरथी’ यांनी त्यांच्या अभिनयाला दिशा दिली. ‘मृत्युंजय’मुळे त्यांनी कर्णाची अंतर्गत वेदना, समाजाकडून झालेली उपेक्षा आणि युद्धातील द्वंद्व समजून घेतलं. ‘रश्मिरथी’मुळे त्यांचा उच्चार सुधारला आणि पात्रात गहिरेपणा आला. यानंतर तर इतिहास घडला — कर्णाच्या भूमिकेमुळे पंकज धीर एवढे लोकप्रिय झाले की ते त्या काळच्या लोकप्रियता सर्वेक्षणात तिसऱ्या क्रमांकावर आले.
एका मुलाखतीत त्यांनी सांगितलं होतं की कर्णाच्या मृत्यूच्या भागानंतर छत्तीसगडमधील बस्तरच्या एका आदिवासी गावात हजारो लोकांनी दु:खातून आपले केस मुंडवले. मध्य प्रदेशच्या तत्कालीन मुख्यमंत्री यांच्या विनंतीवरून पंकज स्वतः तिथे गेले, आणि लोकांनी त्यांचं चांदीत तोलून स्वागत केलं. तो प्रसंग पाहून ते अवाक् झाले. पंकज धीर यांचं याच वर्षी १५ ऑक्टोबर रोजी कॅन्सरमुळे निधन झालं.
