कोरोनानंतर देशभरात मोठ्या प्रमाणावर ‘वर्क फ्रॉम होम’ संस्कृती वाढली आणि अनेक कंपन्यांनी हायब्रिड कामकाजाची पद्धत स्वीकारली. सुरुवातीला घरातून काम करण्याची सुविधा कर्मचारी वर्गासाठी आरामदायी वाटत होती, मात्र आता त्याचे दुष्परिणाम समोर येऊ लागले आहेत. विशेषतः झोपेचे कमी झालेले तास, मानसिक थकवा आणि वाढलेला स्क्रीन टाइम यामुळे तरुणांमध्ये आरोग्याच्या समस्या झपाट्याने वाढत असल्याचे डॉक्टरांनी सांगितले आहे.
अनेक आयटी कंपन्यांमध्ये काम करणारे कर्मचारी दिवसातील १० ते १२ तास संगणक किंवा मोबाईल स्क्रीनसमोर घालवत आहेत. सकाळपासून रात्रीपर्यंत ऑनलाइन मिटिंग, सततचे मेल्स आणि कामाचा ताण यामुळे शरीराला पुरेशी विश्रांती मिळत नाही. त्यामुळे झोपेची गुणवत्ता खालावत असून अनेकांना निद्रानाश, डोकेदुखी, डोळ्यांत जळजळ आणि मानसिक तणावाचा सामना करावा लागत आहे.
हे ही वाचा:
घुसखोर स्वतःहून परत गेले तर कोणताही गुन्हा दाखल होणार नाही
ट्विशा शर्मा मृत्यू प्रकरणात माजी न्यायाधीश गिरीबाला सिंग यांना अटक
बंगालमध्ये मुख्यमंत्री सुवेंदू अधिकारी यांनी इस्कॉन मंदिरात केली गौपूजा
व्हिएतनाम विमानतळावर भारतीय पर्यटकांचा गरबा
मुंबई, पुणे, बेंगळुरू आणि हैदराबादसारख्या आयटी शहरांमध्ये डॉक्टरांकडे झोपेच्या समस्यांसाठी येणाऱ्या रुग्णांची संख्या वाढल्याचे दिसून येत आहे. तज्ज्ञांच्या मते, रात्री उशिरापर्यंत लॅपटॉप किंवा मोबाईल वापरण्याची सवय ही यामागील मुख्य कारण ठरत आहे. स्क्रीनमधून निघणारा निळा प्रकाश मेंदूच्या झोप नियंत्रित करणाऱ्या हार्मोन्सवर परिणाम करतो. त्यामुळे शरीराला नैसर्गिकरित्या झोप येण्यास उशीर होतो.
डॉक्टरांनी विशेषतः तरुणांना रात्री झोपण्याच्या किमान एक तास आधी मोबाईल आणि लॅपटॉपपासून दूर राहण्याचा सल्ला दिला आहे. तसेच काम आणि वैयक्तिक आयुष्य यामध्ये स्पष्ट सीमारेषा ठेवणे आवश्यक असल्याचेही त्यांनी सांगितले. घरातून काम करताना अनेक जण ऑफिसच्या वेळेनंतरही काम करत राहतात. यामुळे मेंदू सतत ‘वर्क मोड’मध्ये राहतो आणि मानसिक थकवा वाढतो.
तज्ज्ञांच्या मते, नियमित व्यायाम, ठराविक वेळेत झोपणे, संतुलित आहार आणि सोशल मीडियाचा मर्यादित वापर यामुळे परिस्थिती सुधारू शकते. दिवसातून काही वेळ स्क्रीनपासून दूर राहून डोळ्यांना विश्रांती देणेही महत्त्वाचे आहे. अनेक कंपन्यांनी आता कर्मचाऱ्यांसाठी ‘डिजिटल डिटॉक्स’ उपक्रम सुरू केले असून कामाच्या वेळेनंतर अनावश्यक मिटिंग्स टाळण्यावर भर दिला जात आहे.
वर्क फ्रॉम होममुळे मिळालेली सोय आता आरोग्यासाठी धोक्याची घंटा ठरत असल्याची चिंता व्यक्त होत आहे. त्यामुळे वेळेचे योग्य नियोजन आणि स्क्रीन टाइमवर नियंत्रण ठेवणे हीच निरोगी जीवनशैलीसाठी महत्त्वाची बाब असल्याचे डॉक्टरांनी स्पष्ट केले आहे.
