पश्चिम आशियातील वाढत्या तणावामुळे जागतिक स्तरावर चिंता वाढली असताना, होर्मुज सामुद्रधुनी पुन्हा एकदा आंतरराष्ट्रीय लक्षाच्या केंद्रस्थानी आली आहे. जगातील सुमारे २० टक्के कच्च्या तेलाची वाहतूक या अत्यंत महत्त्वाच्या समुद्री मार्गातून होत असल्याने येथे निर्माण होणारी कोणतीही अस्थिरता थेट जागतिक अर्थव्यवस्थेवर परिणाम करू शकते. भारतासारख्या मोठ्या प्रमाणावर तेल आयात करणाऱ्या देशासाठी ही परिस्थिती विशेष चिंतेची ठरते.
अमेरिका आणि इराण यांच्यातील वाढत्या तणावामुळे या परिसरात लष्करी हालचालींमध्ये मोठी वाढ झाली आहे. काही दिवसांपूर्वी व्यापारी जहाजांवर हल्ल्यांच्या घटना घडल्याने परिस्थिती अधिकच गंभीर झाली आहे. अशा तणावपूर्ण वातावरणातही सुमारे १० भारतीय जहाजांनी होर्मुज सामुद्रधुनी सुरक्षितपणे पार केल्याची माहिती समोर आली आहे. ही बाब दिलासादायक असली तरी परिस्थिती अजूनही धोकादायक असल्याचे संकेत स्पष्टपणे दिसत आहेत.
हे ही वाचा:
पंतप्रधान मोदींना ‘दहशतवादी’ म्हणणे म्हणजे १४० कोटी भारतीयांचा अपमान!
मल्लिकार्जुन खार्गेंची जीभ घसरली; मोदींचा ‘दहशतवादी’ म्हणून उल्लेख
राज्य शासनानेही शरीरसौष्ठवपटूंच्या पाठीवर द्यावी कौतुकाची थाप!
मुंबईतील १६४ पैकी १५२ शाळांतून लँड जिहाद
याआधी दोन भारतीय ध्वजांकित जहाजांवर गोळीबार झाल्याच्या घटना समोर आल्या होत्या, ज्यामुळे भारतीय सागरी सुरक्षेचा मुद्दा ऐरणीवर आला. या घटनांनंतर भारत सरकार आणि भारतीय नौदल तात्काळ सतर्क झाले. समुद्री मार्गांची सुरक्षा सुनिश्चित करण्यासाठी आणि भारतीय जहाजांचे रक्षण करण्यासाठी नौदलाने युद्धनौका आणि देखरेखीची यंत्रणा तैनात केली आहे. या भागातील प्रत्येक हालचालीवर बारकाईने लक्ष ठेवले जात आहे.
भारत सरकारने जहाजांसाठी काही कठोर मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली आहेत. या निर्देशांनुसार, कोणतेही जहाज या संवेदनशील मार्गातून प्रवास करताना अधिकृत परवानगी घेणे बंधनकारक आहे. तसेच सुरक्षित वेळेत आणि निश्चित मार्गानेच प्रवास करण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. यामुळे संभाव्य धोक्यांना कमी करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
दरम्यान, इराण कडूनही काही अटींसह जहाजांना मार्ग देण्याची तयारी दर्शवण्यात आली आहे. इराणी अधिकाऱ्यांच्या परवानगीशिवाय कोणतेही जहाज या मार्गातून जाऊ शकत नाही, असे स्पष्ट करण्यात आले आहे. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय जहाजवाहतुकीवर काही प्रमाणात निर्बंध आले असून सर्व देशांना या नियमांचे पालन करावे लागत आहे.
या पार्श्वभूमीवर भारताने आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आपली भूमिका स्पष्ट केली आहे. भारताने ठामपणे सांगितले आहे की व्यापारी जहाजांवर हल्ले करणे पूर्णपणे अस्वीकार्य आहे. सुरक्षित आणि मुक्त सागरी वाहतूक ही जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठी अत्यावश्यक असून सर्व देशांनी त्यासाठी सहकार्य करणे गरजेचे आहे.
तज्ञांच्या मते, जर पश्चिम आशियातील हा तणाव दीर्घकाळ कायम राहिला तर त्याचा परिणाम जागतिक तेल बाजारावर होऊ शकतो. कच्च्या तेलाच्या किमतीत वाढ होण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे भारतासारख्या देशांमध्ये महागाई वाढू शकते आणि आर्थिक नियोजनावर ताण येऊ शकतो.
एकूणच, तणावपूर्ण परिस्थितीतही १० भारतीय जहाजांनी होर्मुज सामुद्रधुनी सुरक्षितपणे पार करणे ही सकारात्मक बाब आहे. मात्र, परिस्थिती अजूनही नाजूक असून कोणत्याही क्षणी बदलू शकते. त्यामुळे भारत सरकार, नौदल आणि संबंधित यंत्रणा अत्यंत सतर्क राहून परिस्थितीवर लक्ष ठेवत आहेत. आगामी काळात या भागातील घडामोडी भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेसाठी आणि अर्थव्यवस्थेसाठी निर्णायक ठरणार आहेत.
