महागडे रेस्टॉरंट, मोठे हॉटेल किंवा स्वतंत्र डायनिंग हॉल नसतानाही आता खाद्यपदार्थांचा व्यवसाय सुरू करण्याची संधी उपलब्ध झाली आहे. डिजिटल युगात ‘क्लाउड किचन’ ही संकल्पना वेगाने लोकप्रिय होत असून, घरातील स्वयंपाकघरातूनही स्वतःचा फूड ब्रँड उभारता येत आहे. ऑनलाइन फूड डिलिव्हरी प्लॅटफॉर्ममुळे ग्राहकांपर्यंत थेट पोहोचणे शक्य झाले आहे. विशेष म्हणजे, पारंपरिक रेस्टॉरंटच्या तुलनेत कमी भांडवलात हा व्यवसाय सुरू करता येत असल्याने तरुण, महिला उद्योजक आणि नव्याने व्यवसायात उतरणाऱ्यांसाठी हा आकर्षक पर्याय ठरत आहे.
हरिद्वारमधील ४५ वर्षीय पारुल बन्सल यांनी या संधीचा फायदा घेतला. त्यांनी अवघ्या ५० हजार रुपयांच्या गुंतवणुकीत घरातूनच क्लाउड किचन सुरू केले. घरातील एका भागात स्वच्छ आणि व्यवस्थित स्वयंपाकघर तयार करून आवश्यक परवाने घेतले. त्यानंतर ‘चॉपिंग बोर्ड टेल्स’ या नावाने ऑनलाइन फूड डिलिव्हरी प्लॅटफॉर्मवर व्यवसाय सुरू केला. आज त्यांच्या किचनमधून तयार होणारे जेवण, कचोरी आणि भाजी ग्राहकांपर्यंत पोहोचत आहे.
क्लाउड किचनमध्ये केवळ खाद्यपदार्थ तयार केले जातात. ग्राहकांसाठी स्वतंत्र डायनिंग व्यवस्था नसते. त्यामुळे जागेचे भाडे, कर्मचारी, वीज आणि इतर खर्च वाचतात. आयएमएआरसी ग्रुपच्या ऑक्टोबर २०२६ मधील अहवालानुसार, भारतातील क्लाउड किचन बाजारपेठ २०२६ मध्ये सुमारे ११,६०० कोटी रुपयांवर पोहोचली आहे. पारंपरिक रेस्टॉरंट सुरू करण्यासाठी ३० ते ५० लाख रुपये खर्च येऊ शकतो, तर क्लाउड किचन १ ते ३ लाख रुपयांत सुरू करता येते. ऑनलाइन फूड डिलिव्हरी व्यवसायातील वाढही या क्षेत्राला चालना देत आहे.
मात्र, कमी गुंतवणूक म्हणजे हमखास नफा असे नाही. स्विगी आणि झोमॅटो यांसारख्या फूड डिलिव्हरी प्लॅटफॉर्मना प्रत्येक ऑर्डरवर २० ते ३० टक्क्यांपर्यंत कमिशन द्यावे लागते. कच्चा माल, पॅकेजिंग आणि डिलिव्हरीचा खर्चही महत्त्वाचा असतो. पारुल बन्सल यांच्या मते, सर्व खर्च वजा केल्यानंतर सुमारे २० टक्के नफा शिल्लक राहतो. त्यामुळे चव, स्वच्छता, दर्जा आणि ग्राहकांचे समाधान टिकवणे हेच या व्यवसायातील यशाचे खरे सूत्र आहे.
