जागतिक ऊर्जा बाजारात पुन्हा एकदा अस्थिरता वाढताना दिसत आहे. पश्चिम आशियातील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर कच्च्या तेलाच्या किंमतींनी पुन्हा १०० डॉलर प्रति बॅरलचा टप्पा ओलांडला आहे. ऊर्जा पुरवठा खंडित होण्याची भीती वाढल्याने जागतिक बाजारात तेलाचे दर झपाट्याने वाढत आहेत. अहवालानुसार, आंतरराष्ट्रीय मानक मानल्या जाणाऱ्या ब्रेंट क्रूडची किंमत सुमारे १००.६६ डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत पोहोचली. त्याचवेळी अमेरिकेतील वेस्ट टेक्सास इंटरमिजिएट (WTI) क्रूड सुमारे ९५.७५ डॉलर प्रति बॅरलच्या आसपास व्यवहार करत होते. बाजारात पुरवठा अडथळ्यांची भीती निर्माण झाल्याने गुंतवणूकदार आणि व्यापाऱ्यांमध्ये चिंतेचे वातावरण आहे.
हे ही वाचा:
इराकमध्ये पाच क्रू मेंबर्ससह अमेरिकन लष्करी विमान कोसळले!
एआयच्या वाढत्या प्रभावाच्या पार्श्वभूमीवर अॅडोबचे सीईओ शांतनू नारायण पद सोडणार
पश्चिम आशियातील तणावाचा परिणाम; अमेरिकेत गृहकर्जाचा दर ६.११% वर
मुंबईत एलपीजी टंचाईचा फटका पोलिसांना
या वाढीमागील मुख्य कारण म्हणजे पश्चिम आशियातील भू-राजकीय तणाव. विशेषतः होर्मुज सामुद्रधुनी परिसरातील संघर्ष आणि जहाजांवर झालेल्या हल्ल्यांमुळे जागतिक तेल पुरवठा साखळीवर मोठा परिणाम झाला आहे. जगातील सुमारे २० टक्के कच्चे तेल या सामुद्रधुनीतून वाहतूक केले जाते. त्यामुळे या मार्गातील कोणतीही अडचण जागतिक बाजारावर त्वरित परिणाम करते.
अहवालांनुसार, अलीकडील संघर्ष आणि हल्ल्यांमुळे अनेक तेलवाहू जहाजांच्या हालचाली मंदावल्या आहेत. काही जहाजांनी सुरक्षेच्या कारणास्तव या मार्गाने जाणे टाळले आहे. परिणामी बाजारात तेल पुरवठा कमी होण्याची शक्यता निर्माण झाली असून त्यामुळे किंमतींमध्ये वाढ झाली आहे.
याच पार्श्वभूमीवर आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा संस्था (IEA) आणि इतर देशांनी आपले आपत्कालीन तेल साठे वापरण्याचा विचार सुरू केला आहे, जेणेकरून बाजारातील अस्थिरता कमी करता येईल. काही विश्लेषकांच्या मते, संघर्ष दीर्घकाळ चालू राहिला तर तेलाचे दर आणखी वाढू शकतात.
तेलाच्या वाढत्या किंमतींचा परिणाम जागतिक अर्थव्यवस्थेवरही दिसू लागला आहे. अनेक देशांमध्ये महागाई वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. विमान कंपन्या, वाहतूक क्षेत्र आणि ऊर्जा-आधारित उद्योगांवर याचा थेट परिणाम होऊ शकतो. तसेच शेअर बाजारातही अस्थिरता निर्माण झाली आहे.
विशेषतः भारत, चीन, जपान आणि दक्षिण कोरिया यांसारख्या तेल आयात करणाऱ्या देशांसाठी ही परिस्थिती चिंताजनक मानली जात आहे. तेलाच्या वाढत्या किंमतींमुळे इंधन, वाहतूक आणि उत्पादन खर्च वाढण्याची शक्यता आहे, ज्याचा परिणाम सर्वसामान्य ग्राहकांवरही होऊ शकतो.
एकूणच, पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे जागतिक ऊर्जा बाजार पुन्हा एकदा दबावाखाली आला आहे. परिस्थिती लवकर सुधारली नाही तर तेलाच्या किंमती आणखी वाढण्याची शक्यता तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.
