भारत आणि अमेरिका यांच्यातील आर्थिक संबंध अधिक मजबूत करण्याच्या दिशेने अमेरिकेने महत्त्वाकांक्षी लक्ष्य निश्चित केले आहे. आगामी तीन वर्षांत दोन्ही देशांमधील द्विपक्षीय व्यापार ५०० अब्ज डॉलरच्या पुढे नेण्याचे उद्दिष्ट असल्याची घोषणा भारतातील अमेरिकेचे राजदूत सर्जियो गोर यांनी केली. मुंबईत आयोजित ‘फ्रीडम २५०’ स्वागत समारंभात बोलताना त्यांनी भारत-अमेरिका आर्थिक भागीदारीचे महत्त्व अधोरेखित केले. दोन्ही देशांमधील व्यापार सुमारे २४० अब्ज डॉलरच्या पातळीवर असल्याचे नमूद करत आगामी काळात व्यापारवाढीसाठी अधिक व्यापक सहकार्याची आवश्यकता असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. भारत ही अमेरिकेसाठी महत्त्वाची बाजारपेठ असून, दोन्ही देशांमधील उद्योग, गुंतवणूक आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रांतील संबंध अधिक विस्तारण्याची मोठी संधी आहे. व्यापाराचे उद्दिष्ट गाठण्यासाठी वस्तूंच्या आयात-निर्यातीबरोबरच नव्या बाजारपेठांमध्ये प्रवेश, गुंतवणुकीच्या संधी आणि स्थिर व्यावसायिक वातावरण निर्माण करणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
हे ही वाचा:
अल्पवयीन मुलीला थपडा मारणाऱ्या मोहम्मद गुर्फान शेखच्या आवळल्या मुसक्या
हिंदू मंदिरावरील हल्ल्याच्या कटाची ‘हेट क्राइम’ म्हणून चौकशीची मागणी
३१ डिसेंबर २०२९ पर्यंत भारत नशामुक्त करण्याचे लक्ष्य!
भारत-अमेरिका कराराच्या वाटाघाटींचे गुऱ्हाळ सुरूच; शिक्कामोर्तबाची प्रतीक्षा!
अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आणि भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्यातील संबंधांच्या पार्श्वभूमीवर द्विपक्षीय आर्थिक सहकार्याला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. व्यापारवाढीच्या माध्यमातून दोन्ही देशांतील उद्योगांना नव्या संधी उपलब्ध करून देण्याचा अमेरिकेचा प्रयत्न आहे. जागतिक अर्थव्यवस्थेतील बदलती समीकरणे, पुरवठा साखळीतील आव्हाने आणि प्रगत तंत्रज्ञानाची वाढती मागणी लक्षात घेता भारत-अमेरिका भागीदारी अधिक व्यापक होण्याची शक्यता आहे. भारताची मोठी बाजारपेठ, कुशल मनुष्यबळ आणि वाढती औद्योगिक क्षमता, तर अमेरिकेचे तंत्रज्ञान, भांडवल आणि संशोधन क्षेत्रातील सामर्थ्य यांची सांगड घातल्यास दोन्ही देशांना लाभ होऊ शकतो. तथापि, ५०० अब्ज डॉलरचे लक्ष्य साध्य करण्यासाठी व्यापारातील अडथळे कमी करणे, बाजारपेठेतील प्रवेश सुलभ करणे आणि व्यापार करारासंबंधीच्या प्रलंबित मुद्द्यांवर सहमती निर्माण करणे आवश्यक असेल. त्यामुळे आगामी तीन वर्षांतील व्यापारवाढ ही दोन्ही देशांच्या आर्थिक सहकार्याची महत्त्वाची कसोटी ठरणार आहे.
भारत-अमेरिका भागीदारीमध्ये मुंबईची भूमिकाही महत्त्वाची असल्याचे गोर यांनी स्पष्ट केले. मुंबईत गुगल, मेटा, आयबीएम, प्रॉक्टर अँड गॅम्बल, जॉन्सन अँड जॉन्सन, फायझर आणि जेपी मॉर्गन चेस यांसारख्या प्रमुख अमेरिकन कंपन्या कार्यरत असल्याचा त्यांनी उल्लेख केला. मुंबईतील भांडवली बाजारात अमेरिकन संस्थात्मक गुंतवणूकदारांचाही मोठा सहभाग आहे. आगामी काळात सेमीकंडक्टर उत्पादन, ऊर्जा, संरक्षण, महत्त्वपूर्ण खनिजे, संशोधन आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता या क्षेत्रांमध्ये गुंतवणुकीच्या नव्या संधी निर्माण होऊ शकतात. या सहकार्यामुळे भारतीय कंपन्यांना जागतिक बाजारपेठेत विस्तार करण्याची, उत्पादन क्षमता वाढवण्याची आणि तंत्रज्ञानाचा वापर अधिक व्यापक करण्याची संधी मिळू शकते. विशेषतः प्रगत तंत्रज्ञान आणि औद्योगिक उत्पादन क्षेत्रातील संयुक्त प्रकल्पांमुळे दोन्ही देशांतील व्यावसायिक संबंधांना नवी दिशा मिळण्याची शक्यता आहे.
भारत-अमेरिका व्यापार ५०० अब्ज डॉलरच्या पुढे नेण्याचे लक्ष्य महत्त्वाकांक्षी असले, तरी त्याची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी अनेक घटकांवर अवलंबून राहणार आहे. व्यापार कराराला अंतिम स्वरूप देणे, शुल्कविषयक प्रश्न सोडवणे, गुंतवणुकीसाठी अनुकूल वातावरण निर्माण करणे आणि दोन्ही देशांतील कंपन्यांसाठी बाजारपेठेतील संधी वाढवणे या बाबी निर्णायक ठरतील. व्यापारवाढीचा फायदा भारतीय निर्यातदार, उत्पादन उद्योग, तंत्रज्ञान क्षेत्र आणि रोजगारनिर्मितीला मिळावा, यासाठी ठोस धोरणात्मक पावले उचलावी लागतील. त्याचबरोबर अमेरिकन कंपन्यांना भारतात गुंतवणुकीसाठी प्रोत्साहन मिळणे आणि भारतीय कंपन्यांना अमेरिकेच्या बाजारपेठेत अधिक संधी उपलब्ध होणेही आवश्यक आहे. त्यामुळे आगामी तीन वर्षांत व्यापारवाढीचे हे उद्दिष्ट कितपत साध्य होते, तसेच त्यातून भारताच्या अर्थव्यवस्थेला किती लाभ मिळतो, याकडे उद्योगजगताचे आणि आर्थिक क्षेत्राचे लक्ष राहणार आहे.
