ओमानच्या किनाऱ्याजवळ एका मालवाहू जहाजावर क्षेपणास्त्र हल्ला झाल्याच्या वृत्तानंतर मध्य-पूर्वेतील तणाव आणखी वाढला आहे. या घटनेच्या पार्श्वभूमीवर संयुक्त राष्ट्रांच्या नेतृत्वाखाली होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत अडकलेल्या जहाजांना सुरक्षितपणे बाहेर काढण्यासाठी सुरू करण्यात आलेली स्थलांतर मोहीम तात्पुरती स्थगित करण्यात आली आहे. जगातील सर्वात महत्त्वाच्या सागरी व्यापारी मार्गांपैकी एक असलेल्या होर्मुझ सामुद्रधुनीच्या सुरक्षिततेबाबत नव्याने चिंता व्यक्त केली जात आहे.
अमेरिकेच्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने हल्ला झालेल्या जहाजाची ओळख ‘एव्हर लवली’ अशी दिली आहे. हे व्यापारी जहाज संयुक्त राष्ट्रांच्या पाठिंब्याने निश्चित करण्यात आलेल्या सागरी मार्गातून प्रवास केल्यानंतर काही वेळातच त्यावर क्षेपणास्त्र हल्ला झाल्याचे सांगण्यात आले आहे. युनायटेड किंगडम मेरिटाइम ट्रेड ऑपरेशन्स (UKMTO) ने या घटनेची पुष्टी करत जहाजाचे नुकसान झाल्याचे म्हटले आहे. मात्र, या हल्ल्यात कोणतीही जीवितहानी झाली नसून पर्यावरणालाही कोणतीही हानी पोहोचलेली नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.
आंतरराष्ट्रीय सागरी संघटना (IMO) च्या माहितीनुसार, हल्ला झालेले जहाज संयुक्त राष्ट्रांच्या स्थलांतर मोहिमेचा भाग नव्हते. तरीही या घटनेनंतर संपूर्ण सुरक्षाव्यवस्थेचा फेरआढावा घेण्याचा निर्णय घेण्यात आला असून, पुढील आदेश येईपर्यंत जहाजांच्या स्थलांतराची मोहीम स्थगित करण्यात आली आहे. आयएमओचे महासचिव आर्सेनियो डोमिंग्वेझ यांनी सांगितले की, “स्थलांतर यादीतील जहाजे तसेच या प्रदेशात कार्यरत सर्व व्यापारी जहाजांच्या सुरक्षिततेची पुन्हा खात्री होईपर्यंत ही मोहीम तात्पुरती स्थगित करण्यात आली आहे.”
या आठवड्याच्या सुरुवातीला संयुक्त राष्ट्रांनी ही विशेष मोहीम सुरू केली होती. वाढत्या प्रादेशिक तणावामुळे अनेक महिने होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत अडकून पडलेल्या शेकडो व्यापारी जहाजांना आणि हजारो खलाशांना सुरक्षित मार्ग उपलब्ध करून देण्याचा या मोहिमेचा उद्देश होता. मात्र, ताज्या हल्ल्यानंतर या प्रयत्नांना मोठा धक्का बसला आहे.
या हल्ल्याची अधिकृत जबाबदारी अद्याप कोणत्याही संघटनेने स्वीकारलेली नाही. मात्र, अमेरिकेच्या अधिकाऱ्यांनी रॉयटर्स आणि असोसिएटेड प्रेस या वृत्तसंस्थांना दिलेल्या माहितीनुसार, या हल्ल्यामागे इराणचा सहभाग असल्याचा संशय व्यक्त करण्यात आला आहे. असोसिएटेड प्रेसने दिलेल्या वृत्तानुसार, इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्स (IRGC) ने डागलेल्या इराणी ड्रोनद्वारे या जहाजावर हल्ला करण्यात आला. मात्र, इराणने या आरोपांवर कोणतीही अधिकृत प्रतिक्रिया दिलेली नाही. तसेच या दाव्यांची स्वतंत्रपणे पुष्टीही झालेली नाही. या हल्ल्यापूर्वी काही तास इराणने होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत स्वतःने मंजूर न केलेल्या सागरी मार्गांचा वापर करू नये, असा इशारा व्यापारी जहाजांना दिला होता.
हे ही वाचा:
व्हेनेझुएलामध्ये भूकंपाचा महाविनाश! मृतांचा आकडा २३५ वर, १,५०० हून अधिक बेपत्ता
पुस्तकाच्या ‘कृष्ण’ नावावरून वादंग; एनसीईआरटीने दिले स्पष्टीकरण
बांगलादेशी नागरिकांसाठी पुन्हा पर्यटन व्हिसा सेवा सुरू
बंगालमध्ये न्यायिक अधिकाऱ्यांना ओलीस ठेवल्याप्रकरणी स्थानिक नेत्याला अटक
विशेष म्हणजे, अमेरिकेचे वॉशिंग्टन प्रशासन आणि इराण यांच्यात अंतरिम शांतता करारासाठी चर्चा सुरू असतानाच हा प्रकार घडला आहे. होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून मुक्त नौकानयनाचा अधिकार, तसेच इराणच्या उच्च संवर्धित युरेनियम साठ्याचे भवितव्य यांसारख्या महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर दोन्ही देशांमध्ये चर्चा सुरू आहे. याचवेळी मध्य-पूर्वेतील इतर भागांमध्येही तणाव कायम आहे. लेबनॉनमध्ये इस्रायल आणि इराण समर्थित हिजबुल्लाह यांच्यातील वाढत्या शाब्दिक संघर्षामुळे आधीच नाजूक स्थितीत असलेल्या शस्त्रसंधीवर संकट निर्माण झाले आहे. त्यामुळे संपूर्ण प्रदेशातील सुरक्षा परिस्थिती अधिकच अनिश्चित बनली असून जागतिक व्यापारी जहाजवाहतुकीवर त्याचे गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
