आपल्या भारतीय स्वयंपाकघरात अनेक मसाले असे आहेत, जे औषधांप्रमाणे काम करतात. त्यापैकी एक म्हणजे मेथीदाणे. याचे पाणी पिणे किंवा सेवन केल्याने शरीराला अनेक फायदे मिळतात. मात्र, उन्हाळ्यात मेथीदाणे घेतल्याने साखरेच्या पातळीवर (शुगर लेव्हल) परिणाम होतो का, असा प्रश्न अनेकांच्या मनात असतो. मेथीची तासीर उष्ण असते, त्यामुळे उन्हाळ्यात तिचा प्रभाव अधिक जाणवू शकतो.
आयुर्वेदानुसार मेथीदाणे उष्ण प्रकृतीचे असून ते वात आणि कफ दोष संतुलित करतात. मात्र, उन्हाळ्यात शरीरातील पित्त आधीच वाढलेले असते, त्यामुळे जास्त प्रमाणात मेथीदाणे घेतल्यास काहींना त्रास होऊ शकतो. यामुळे पोटात जळजळ, अ‍ॅसिडिटी, बद्धकोष्ठता यांसारख्या समस्या निर्माण होऊ शकतात आणि साखरेच्या पातळीवरही परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे उन्हाळ्यात मेथीदाण्याच्या सेवनाच्या पद्धतीत बदल करणे गरजेचे आहे.
मेथीदाणे रात्री पाण्यात भिजत ठेवून सकाळी गाळून ते पाणी पिणे योग्य मानले जाते. उन्हाळ्यात हे पाणी गरम करू नये, कारण त्यामुळे उष्णता वाढू शकते. तसेच मेथीदाण्याचे प्रमाण कमी ठेवणेही आवश्यक आहे. मेथीदाण्याऐवजी त्याची पूडही वापरता येते. ही पूड ताक किंवा दह्यात मिसळून घेतल्यास त्याची उष्णता कमी होते आणि शरीराला पूर्ण फायदा मिळतो. ताकासोबत मेथी घेतल्याने पचन सुधारते आणि पोटातील उष्णता कमी होते. तसेच सूज आणि सांधेदुखीमध्येही मेथीदाणे उपयुक्त ठरतात.
उन्हाळ्यात जेवणानंतर मेथीदाणे घेण्याचा सल्ला दिला जातो. रिकाम्या पोटी घेतल्यास वायूची समस्या उद्भवू शकते. तसेच मधुमेह, कमी रक्तदाब असलेले रुग्ण, स्तनपान करणाऱ्या आणि गर्भवती महिलांनी डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच मेथीदाण्याचे सेवन करावे.
