आवाज ही आपली ओळख असते, जी आपल्याला इतरांपेक्षा वेगळे बनवते. काही आवाज असे असतात की ते कानात मिस्रीसारखे विरघळतात, तर काही फारच कर्कश असतात. सामान्यतः असे मानले जाते की आवाजाचा संबंध फक्त घशाशी असतो, पण तसे नाही. आयुर्वेदानुसार आवाजाचा संबंध केवळ घशाशीच नव्हे, तर पोट, श्वासनलिका आणि मानसिक स्थितीशीही असतो. आयुर्वेदात सांगितले जाते की वारंवार घसा बसणे किंवा घशात आवाज अडकणे हे बदलत्या हवामानाचे लक्षण नसून आजाराचे संकेत असू शकतात. घसा आणि आवाजाशी संबंधित तक्रारी वात व पित्त दोषांच्या असंतुलनामुळे होतात. शरीरात वात व पित्त असंतुलित असतील तर आवाज जड, बेसूर होतो आणि घशात सतत खवखव जाणवते.
घसा व आवाजाच्या त्रासात दैनंदिन सवयींचाही मोठा वाटा असतो जसे की मोठ्याने ओरडणे, उंच आवाजात बोलणे, फार थंड पाणी किंवा कोल्ड ड्रिंक पिणे, पोट नीट साफ न होणे आणि तंबाखूचे सेवन. आयुर्वेदात आवाज कोमल ठेवण्यासाठी आणि घसा निरोगी ठेवण्यासाठी काही उपाय सांगितले आहेत. पहिले, दिवसाची सुरुवात कोमट पाण्याने करा आणि शक्य असल्यास दिवसभर कोमट पाणीच प्या. त्यामुळे घशातील सूज किंवा संसर्गाचा धोका कमी होतो. सकाळी घसा अधिक संवेदनशील असतो, म्हणून त्या वेळेत जास्त बोलणे किंवा फोनवर दीर्घ संवाद टाळावा.
हेही वाचा..
अवकाशात मोठी झेप घेण्याच्या तयारीत भारत
बनावट आयएएस अधिकारी बनून फसवणूक
पाकिस्तान गंभीर आर्थिक संकटाच्या उंबरठ्यावर
दुसरे, श्वसनाशी संबंधित व्यायाम करा. हे पोटापासून घशापर्यंत फायदेशीर असतात. डायाफ्रामिक ब्रीदिंग, पर्स्ड-लिप ब्रीदिंग, कपालभाती आणि भस्त्रिका हे प्रकार करता येतात. यामुळे मेंदूपर्यंत ऑक्सिजनचा पुरवठा वाढतो आणि रक्ताभिसरण सुधारते. तिसरे, काही घरगुती उपाय रोजच्या दिनक्रमात समाविष्ट करा सकाळी मधाचे सेवन करा, रात्री कोमट दुधात हळद घालून प्या आणि खोकला असल्यास जोरात खोकू नका, तर ज्येष्ठमध (मुलेठी) घ्या. ज्येष्ठमध घशासाठी संजीवनीसारखे काम करते.
