भारतीय बुद्धिबळपटू आर. प्रज्ञानंद याने ओस्लो येथे व्हिन्सेंट केमरवर अंतिम फेरीत विजय मिळवून शानदार पुनरागमन केले आणि नॉर्वे बुद्धिबळ विजेतेपद जिंकणारा पहिला भारतीय ठरून इतिहास रचला. आर. प्रज्ञानंदने ओस्लोमध्ये अखेरच्या क्षणी केलेल्या उल्लेखनीय पुनरागमनानंतर प्रतिष्ठित नॉर्वे बुद्धिबळ विजेतेपद पटकावणारा पहिला भारतीय ठरून भारतीय बुद्धिबळ इतिहासात आणखी एका देदीप्यमान अध्यायाची भर घातली आहे. या २० वर्षीय ग्रँडमास्टरने अंतिम फेरीत जर्मनीच्या व्हिन्सेंट केमरवर विजय मिळवून विजेतेपद निश्चित केले आणि स्पर्धेच्या इतिहासातील सर्वात अविस्मरणीय पुनरागमनांपैकी एक पूर्ण केले.
स्पर्धेतील खेळाडूंचा दर्जा पाहता प्रज्ञानंदचा विजय विशेष महत्त्वाचा आहे. या प्रतिष्ठित स्पर्धेत जागतिक क्रमवारीत अव्वल स्थानी असलेला मॅग्नस कार्लसेन, विद्यमान विश्वविजेता डी. गुकेश, अलीरेझा फिरौजा, वेस्ली सो आणि केमर यांसारखे खेळाडू सहभागी झाले होते, ज्यामुळे ही स्पर्धा आंतरराष्ट्रीय कॅलेंडरवरील सर्वात मजबूत स्पर्धांपैकी एक बनली होती.
सो ने आर्मागेडॉनमध्ये फिरौजाला हरवून आपल्या विजेतेपदाच्या आशा जिवंत ठेवल्या, पण प्रज्ञानानंदच्या अंतिम फेरीतील विजयामुळे या अमेरिकन खेळाडूला विजेतेपद गमवावे लागले. दुसरीकडे, कार्लसेनने गुकेशवर क्लासिकल डबल पूर्ण करून आणि केमरला मागे टाकून चौथे स्थान मिळवत एका आव्हानात्मक स्पर्धेचा शानदार शेवट केला. स्पर्धेच्या मध्यावर एकापाठोपाठ एक झालेल्या पराभवांमुळे प्रज्ञानंद आघाडीच्या खेळाडूंपेक्षा मागे पडला होता आणि त्याचे विजेतेपदाचे आव्हान धोक्यात आल्यासारखे वाटत होते. मात्र, ऐन मोक्याच्या क्षणी त्याने एक सनसनाटी पुनरागमन करून दाखवले.
प्रज्ञानंदने फिरौजा, कार्लसेन आणि गुकेश यांच्यावरील विजयांसहित अनेक महत्त्वाचे क्लासिकल विजय मिळवून, अंतिम फेरीच्या आधी स्वतःला पुन्हा स्पर्धेत आणले. नवव्या फेरीत गुकेशवर मिळवलेला त्याचा विजय विशेषतः निर्णायक ठरला, ज्यामुळे तो आघाडीच्या खेळाडूंच्या अगदी जवळ पोहोचला आणि अंतिम दिवशी एका नाट्यमय लढतीची तयारी झाली. अंतिम फेरीत प्रवेश करताना, प्रज्ञानंद हा सो आणि फिरौजा यांच्यासोबत विजेतेपदासाठी एका तणावपूर्ण तिरंगी लढतीत अडकला होता.
त्याच्या मोहिमेचे एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे कार्लसेनवरील त्याचे वर्चस्व. प्रज्ञानंदने स्पर्धेदरम्यान नॉर्वेजियन सुपरस्टारला क्लासिकल बुद्धिबळात दोनदा पराभूत केले आणि एकाच स्पर्धेत ही कामगिरी करणारा तो भारताचे महान विश्वनाथन आनंद यांच्यानंतरचा दुसरा खेळाडू ठरला. तसेच, २०२६ मध्ये क्लासिकल सामन्यांमध्ये कार्लसेनला दोनदा हरवणारा तो पहिला खेळाडू ठरला.
हे ही वाचा:
तेहरानने होर्मुझच्या दिशेने ड्रोन डागल्यानंतर अमेरिकेचे इराणच्या रडार केंद्रांवर हल्ले
भारताच्या सामरिक स्वायत्ततेला पुतिन यांचा पाठिंबा
भातखळकर करून गेले, श्रेय लाटण्यासाठी सुर्वे आले!
सऊदी अरेबियाची नवी समुद्री व्यापार वाट
या यशामुळे भारतीय बुद्धिबळातील नव्या सुवर्ण पिढीतील एक प्रमुख खेळाडू म्हणून प्रज्ञानंदच्या उदयाला अधिकच बळकटी मिळाली आहे. कॅन्डिडेट्स स्पर्धेसाठी आधीच पात्र ठरून आणि जगातील सर्वोत्तम खेळाडूंमध्ये आपले स्थान निर्माण केल्यानंतर, या चेन्नईच्या युवा खेळाडूने आता आपल्या वाढत्या कारकिर्दीत या खेळातील सर्वात प्रतिष्ठित विजेतेपदांपैकी एकाची भर घातली आहे.
