राजधानी दिल्लीमध्ये सातत्याने सुरू असलेल्या आंदोलनांमुळे व्यापार क्षेत्राला मोठा आर्थिक फटका बसला असून, आतापर्यंत सुमारे ३ हजार कोटी रुपयांचे नुकसान झाल्याचा दावा व्यापारी संघटनांनी केला आहे. दिवाळीच्या तोंडावर बाजारपेठांमध्ये ग्राहकांची गर्दी वाढण्याऐवजी घटत असल्याने व्यापाऱ्यांच्या चिंतेत भर पडली आहे. नवरात्रोत्सवापासून दिवाळीपर्यंतचा काळ हा देशातील व्यापाऱ्यांसाठी सर्वाधिक महत्त्वाचा विक्रीचा हंगाम मानला जातो. मात्र, आंदोलनांमुळे वाहतुकीवरील निर्बंध, रस्त्यांवरील कोंडी, सुरक्षा व्यवस्था आणि बाजारपेठांपर्यंत पोहोचण्यात येणाऱ्या अडचणी यांचा थेट परिणाम व्यवसायावर होत आहे. चेंबर ऑफ ट्रेड अँड इंडस्ट्री (CTI) या व्यापारी संघटनेच्या म्हणण्यानुसार, १० ऑक्टोबर रोजी झालेल्या आंदोलनामुळे सुमारे २ हजार कोटी रुपयांचे, तर १३ ते १६ ऑक्टोबरदरम्यान निर्माण झालेल्या परिस्थितीमुळे आणखी १ हजार कोटी रुपयांचे नुकसान झाले आहे.
हे ही वाचा:
‘त्या’ पाचजणांच्या मृत्यूचे कारण नूडल्स नाही, आत्महत्या ?
कोलकात्यात दुर्गापूजा मंडपात चेंगराचेंगरीत १९ जणांचा मृत्यू
‘उदध्वस्त धर्मशाळां’च्या किंकाळ्या |
दिल्लीतील सदर बाजार, चांदणी चौक, कश्मीरी गेट, करोल बाग, गांधी नगर आणि कनॉट प्लेस यांसारख्या प्रमुख व्यावसायिक केंद्रांमधील व्यवहारांवर या परिस्थितीचा परिणाम झाल्याचे व्यापारी संघटनेने म्हटले आहे. किरकोळ व्यापाराचे सुमारे १ हजार ८०० कोटी रुपये, तर घाऊक व्यापाराचे जवळपास ६०० कोटी रुपयांचे नुकसान झाल्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे. दिल्लीच्या बाजारपेठांमध्ये खरेदीसाठी येणारे व्यापारी आणि ग्राहक वाहतुकीतील अडथळ्यांमुळे बाजारपेठांकडे पाठ फिरवत असल्याने विक्री मंदावली आहे. सणासुदीसाठी मोठ्या प्रमाणात खरेदी केलेला माल गोदामांमध्येच पडून राहण्याची परिस्थिती निर्माण झाली आहे. याचा परिणाम केवळ मोठ्या व्यापाऱ्यांवरच नव्हे, तर लहान दुकानदार, फेरीवाले आणि रोजंदारीवर काम करणाऱ्या कामगारांवरही होत आहे.
हॉटेल, रेस्टॉरंट, चित्रपटगृहे, सलून आणि अन्य सेवा क्षेत्रांनाही आंदोलनांचा फटका बसला आहे. या क्षेत्रांमध्ये सुमारे ३०० कोटी रुपयांचे नुकसान झाल्याचा अंदाज आहे. वाहतूक आणि पर्यटनाशी संबंधित व्यवसायांचेही उत्पन्न घटले असून, ऑटो, टॅक्सी आणि ई-रिक्षाचालकांना कमी प्रवासी मिळत असल्याने त्यांच्या रोजच्या कमाईवर परिणाम झाला आहे. हमाल, कारागीर, फेरीवाले आणि अन्य असंघटित क्षेत्रातील कामगारांसमोरही रोजगार आणि उत्पन्नाचे संकट उभे राहिले आहे. दिवाळीच्या काळात मोठ्या उलाढालीची अपेक्षा असताना व्यवसायच ठप्प होत असल्याने व्यापाऱ्यांची आर्थिक गणिते बिघडली आहेत.
दरम्यान, आंदोलनांची परिस्थिती दिवाळीपर्यंत कायम राहिल्यास दिल्लीतील व्यापाराचे नुकसान १० हजार कोटी रुपयांच्या पुढे जाण्याची भीती CTIने व्यक्त केली आहे. आंदोलनांसाठी बुराडी, रोहिणी आणि द्वारका यांसारख्या भागांत स्वतंत्र जागा निश्चित करावी, तसेच मध्य दिल्ली आणि प्रमुख व्यावसायिक परिसरांतील वाहतूक व व्यापार सुरळीत ठेवण्यासाठी उपाययोजना कराव्यात, अशी मागणी व्यापारी संघटनेने केली आहे. नुकसानग्रस्त व्यापाऱ्यांना आर्थिक मदत आणि वीज-पाणी बिलांमध्ये सवलत देण्याची मागणीही करण्यात आली आहे. मात्र, नुकसानीचे हे आकडे व्यापारी संघटनेने व्यक्त केलेले अंदाज आहेत. दिवाळीपूर्वी बाजारपेठांमधील व्यवहार पूर्वपदावर येतात का आणि व्यापाऱ्यांना अपेक्षित विक्री करता येते का, यावर आता दिल्लीतील व्यापाराचे पुढील चित्र अवलंबून आहे.
