भारताच्या परकीय चलनसाठ्यात पुन्हा एकदा मोठी घट झाली असून, २५ सप्टेंबरला संपलेल्या आठवड्यात देशाचा परकीय चलनसाठा १८.३४ अब्ज डॉलरने घटून ७४७.५६ अब्ज डॉलर झाला आहे. विशेष म्हणजे, परकीय चलनसाठ्यातील ही सलग तिसरी साप्ताहिक घट आहे. यामुळे देशाच्या परकीय चलनसाठ्यात गेल्या काही आठवड्यांत झालेली घसरण आर्थिक क्षेत्रासाठी चर्चेचा विषय ठरली आहे. ४ सप्टेंबर २०२६ रोजी भारताचा परकीय चलनसाठा विक्रमी ७८५.७१ अब्ज डॉलर इतका होता. त्यानंतर अवघ्या तीन आठवड्यांत साठ्यात सुमारे ३८.१५ अब्ज डॉलरची घट झाली आहे. त्यामुळे विक्रमी पातळीवरून भारताच्या परकीय चलनसाठ्यात झालेली घसरण आता स्पष्टपणे दिसून येत आहे.
परकीय चलनसाठा हा कोणत्याही देशाच्या आर्थिक स्थैर्याचा महत्त्वाचा आधार मानला जातो. आंतरराष्ट्रीय व्यापार, आयात खर्च, परकीय कर्जाची परतफेड तसेच रुपयाच्या विनिमय दरातील अस्थिरता नियंत्रित करण्यासाठी या साठ्याची महत्त्वाची भूमिका असते. भारतासारख्या मोठ्या आयातदार देशासाठी पुरेसा परकीय चलनसाठा असणे विशेष महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे साठ्यातील साप्ताहिक चढ-उतारांवर बाजारपेठेतील गुंतवणूकदार, बँका आणि आर्थिक विश्लेषकांचे लक्ष असते. अलीकडील तीन आठवड्यांतील घट ही एकाच आठवड्यात झालेल्या मोठ्या घसरणीमुळे अधिक ठळक झाली आहे.
हे ही वाचा:
पुणे: महाराष्ट्र एफडीएने सिप्लाच्या गोदामाचा परवाना केला रद्द
स्मितवर हल्ला करणारा ओमानी वैमानिक हमाम अल-हम्मामी
भारताने ठार केलेल्या ‘लष्कर’ दहशतवाद्याचा पाकिस्तानने आणला ‘डुप्लिकेट’
१९ वर्षांनंतर तस्लीमा नसरीन पुन्हा कोलकात्यात
परकीय चलनसाठ्यातील या बदलामागे अनेक घटक कारणीभूत असू शकतात. डॉलरच्या तुलनेत इतर प्रमुख चलनांच्या मूल्यांमध्ये होणारे बदल, परकीय चलन मालमत्तेचे पुनर्मूल्यांकन, आयातदारांकडून डॉलरची मागणी आणि रुपयाच्या विनिमय दरातील हालचाली यांचा साठ्यावर परिणाम होतो. याशिवाय भारतीय रिझर्व्ह बँकेकडून परकीय चलन बाजारात करण्यात येणाऱ्या हस्तक्षेपाचाही साठ्यावर परिणाम होऊ शकतो. मात्र, केवळ एका आठवड्यातील किंवा काही आठवड्यांतील घट पाहून देशाच्या आर्थिक स्थितीबाबत अंतिम निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही. परकीय चलनसाठ्यात नियमितपणे चढ-उतार होत असतात आणि त्यामागील कारणांचे विश्लेषण व्यापक आर्थिक परिस्थितीच्या संदर्भात करणे आवश्यक असते.
४ सप्टेंबरला ७८५.७१ अब्ज डॉलर या विक्रमी पातळीवर पोहोचल्यानंतर साठा आता ७४७.५६ अब्ज डॉलरवर आला आहे. म्हणजेच विक्रमी पातळीच्या तुलनेत सुमारे ३८.१५ अब्ज डॉलरची घट झाली आहे. आगामी काळात जागतिक बाजारातील परिस्थिती, डॉलरची हालचाल, कच्च्या तेलाच्या किमती आणि देशातील परकीय चलनाची मागणी यावर भारताच्या परकीय चलनसाठ्याची दिशा अवलंबून राहणार आहे. त्यामुळे पुढील काही आठवड्यांतील रिझर्व्ह बँकेच्या आकडेवारीकडे आर्थिक बाजाराचे लक्ष लागले आहे.
