भारताच्या स्वदेशी संरक्षण उत्पादनांना जागतिक बाजारपेठेत मोठी मागणी मिळताना दिसत आहे. ब्रह्मोस आणि आकाश या अत्याधुनिक क्षेपणास्त्र प्रणालींच्या निर्यातीमुळे भारताच्या संरक्षण क्षेत्राला नवी झेप मिळण्याची शक्यता आहे. ब्रह्मोसच्या संभाव्य निर्यात व्यवहारांचे मूल्य ६०० दशलक्ष डॉलरच्या पुढे जाण्याची शक्यता असून, भारताच्या संरक्षण निर्यातीत क्षेपणास्त्र प्रणालींचा वाटा वाढताना दिसत आहे.
फिलीपिन्ससोबत ब्रह्मोस क्षेपणास्त्र प्रणालीसाठी सुमारे ३३० दशलक्ष डॉलरचा करार झाला आहे. त्यानंतर व्हिएतनाम आणि इंडोनेशियासोबतही ब्रह्मोसच्या संभाव्य व्यवहारांबाबत चर्चा सुरू आहे. व्हिएतनामसोबत सुमारे १०० दशलक्ष डॉलर, तर इंडोनेशियासोबत सुमारे २०० दशलक्ष डॉलरच्या संभाव्य करारांची माहिती समोर आली आहे. हे व्यवहार प्रत्यक्षात आल्यास ब्रह्मोसच्या निर्यातीचे मूल्य ६०० दशलक्ष डॉलरच्या पुढे जाऊ शकते. वेगवान गती, अचूक लक्ष्यभेदन क्षमता आणि विविध प्लॅटफॉर्मवरून प्रक्षेपण करण्याची क्षमता यामुळे ब्रह्मोसला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
हे ही वाचा:
ओमानी वैमानिकाला ज्याने पाठवले, त्याला मोजावी लागेल मोठी किंमत!
भारताच्या परकीय चलनसाठ्यात मोठी घट
स्मितवर हल्ला करणारा ओमानी वैमानिक हमाम अल-हम्मामी
दुसरीकडे, जमिनीवरून हवेत मारा करणाऱ्या आकाश क्षेपणास्त्र प्रणालीलाही परदेशातून मागणी मिळत आहे. संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्थेने विकसित केलेल्या आकाश प्रणालीचे उत्पादन भारतातील संरक्षण कंपन्यांकडून केले जाते. हवाई लक्ष्यांना भेदण्याची क्षमता असलेल्या या प्रणालीची निर्यात भारताच्या संरक्षण उत्पादन क्षमतेचे आणखी एक उदाहरण मानली जात आहे. आर्मेनियाने आकाश प्रणालीची खरेदी केली असून, इतर देशांकडूनही या प्रणालीबाबत स्वारस्य व्यक्त केले जात आहे.
भारताच्या संरक्षण निर्यातीने आर्थिक वर्ष २०२५-२६ मध्ये विक्रमी ₹३८,४२४ कोटींची पातळी गाठली आहे. मागील आर्थिक वर्षातील ₹२३,६२२ कोटींच्या तुलनेत ही मोठी वाढ आहे. भारतातून ८० हून अधिक देशांना विविध प्रकारची संरक्षण उपकरणे आणि तंत्रज्ञानाची निर्यात केली जात आहे. आगामी काळात संरक्षण निर्यात आणखी वाढवून ₹५० हजार कोटींचे लक्ष्य गाठण्याचा प्रयत्न भारताकडून केला जात आहे.
ब्रह्मोस आणि आकाशसारख्या स्वदेशी क्षेपणास्त्र प्रणालींना मिळणारी आंतरराष्ट्रीय मागणी भारताच्या संरक्षण उत्पादन क्षेत्रासाठी महत्त्वाची ठरत आहे. देशांतर्गत संशोधन, उत्पादन क्षमता आणि खासगी तसेच सार्वजनिक क्षेत्रातील कंपन्यांचा वाढता सहभाग यामुळे भारताची संरक्षण उद्योगातील भूमिका विस्तारत आहे. त्यामुळे भविष्यात भारतीय बनावटीची क्षेपणास्त्रे आणि इतर संरक्षण प्रणाली जागतिक बाजारपेठेत आणखी मोठ्या प्रमाणात पोहोचण्याची शक्यता आहे.
