भारतीय स्टार्टअप क्षेत्रावरील जागतिक गुंतवणूकदारांचा विश्वास पुन्हा एकदा अधोरेखित झाला आहे. जपानची सर्वात मोठी बँकिंग आणि वित्तीय समूहांपैकी एक असलेल्या मित्सुबिशी यूएफजे फायनान्शियल ग्रुप (MUFG) ने भारतातील स्टार्टअप आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रात गुंतवणुकीसाठी २५० दशलक्ष डॉलर्स (सुमारे २,१५० कोटी रुपये) उभारण्याचा निर्णय घेतला आहे. जागतिक स्तरावर आर्थिक अनिश्चिततेचे वातावरण असतानाही भारताच्या वाढत्या डिजिटल अर्थव्यवस्थेवर आणि नवउद्योग क्षेत्रावर MUFG ने मोठा विश्वास दाखवला आहे.
हे ही वाचा:
बंगालच्या उपसागरात ४.६ रिश्टर तीव्रतेचा भूकंप
पाकिस्तानात बाजारपेठा रात्री ८ वाजता होणार बंद!
बलात्कार पीडितेची ओळख उघड केल्याप्रकरणी सौरभ भारद्वाज यांच्यावर एफआयआर
मान्सूनचे केरळ आगमन लांबले! काय आहे अंदाज?
भारत सध्या जगातील तिसऱ्या क्रमांकाची स्टार्टअप परिसंस्था मानला जातो. देशात १.६ लाखांहून अधिक नोंदणीकृत स्टार्टअप्स असून १०० पेक्षा जास्त युनिकॉर्न कंपन्या कार्यरत आहेत. डिजिटल पेमेंट्स, फिनटेक, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI), सॉफ्टवेअर सेवा, हेल्थटेक, ई-कॉमर्स आणि एंटरप्राइज टेक्नॉलॉजी या क्षेत्रांमध्ये झपाट्याने वाढ होत आहे. या पार्श्वभूमीवर MUFG चा नवा फंड विशेषतः वेगाने वाढणाऱ्या आणि भविष्यात मोठ्या कंपन्यांमध्ये रूपांतर होऊ शकणाऱ्या स्टार्टअप्सवर लक्ष केंद्रित करणार आहे.
गेल्या काही वर्षांत जागतिक व्हेंचर कॅपिटल गुंतवणुकीत मंदी दिसून आली होती. २०२१ मध्ये विक्रमी गुंतवणूक मिळाल्यानंतर भारतीय स्टार्टअप क्षेत्रात २०२२ आणि २०२३ दरम्यान निधी उभारणीचा वेग कमी झाला होता. मात्र २०२५ आणि २०२६ मध्ये परिस्थिती सुधारू लागली असून परदेशी गुंतवणूकदार पुन्हा भारताकडे वळत आहेत. MUFG चा २५० दशलक्ष डॉलर्सचा निधी हा त्याच सकारात्मक बदलाचा भाग मानला जात आहे.
MUFG ची भारतातील उपस्थिती यापूर्वीही मजबूत राहिली आहे. कंपनीने २०२२ मध्ये डिजिटल वित्तीय सेवा कंपनी DMI Finance मध्ये मोठी गुंतवणूक केली होती. त्यानंतर २०२५ मध्ये MUFG ने भारतातील आघाडीची एनबीएफसी कंपनी Shriram Finance मध्ये सुमारे ४.४ अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक करून जवळपास २० टक्के हिस्सा विकत घेतला. हा व्यवहार भारतातील वित्तीय क्षेत्रातील सर्वात मोठ्या परदेशी गुंतवणुकांपैकी एक ठरला होता. आता त्याच धोरणाचा विस्तार करत MUFG थेट स्टार्टअप क्षेत्रात अधिक आक्रमकपणे उतरत आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, या निधीमुळे भारतीय स्टार्टअप्सना केवळ आर्थिक मदत मिळणार नाही, तर जपानी बाजारपेठेत प्रवेश, तंत्रज्ञान सहकार्य, जागतिक ग्राहकांपर्यंत पोहोच आणि दीर्घकालीन व्यवसाय विस्ताराच्या संधीही उपलब्ध होतील. अनेक भारतीय स्टार्टअप्सना सुरुवातीच्या टप्प्यात भांडवल मिळते, मात्र जागतिक स्तरावर विस्तारासाठी मोठ्या गुंतवणूकदारांची साथ आवश्यक असते. MUFG सारख्या संस्थेच्या सहभागामुळे ही उणीव भरून निघू शकते.
भारताच्या डिजिटल अर्थव्यवस्थेचे मूल्य २०३० पर्यंत १ ट्रिलियन डॉलर्सपेक्षा अधिक होण्याचा अंदाज व्यक्त केला जात आहे. देशातील इंटरनेट वापरकर्त्यांची संख्या ९० कोटींच्या पुढे गेली आहे, तर यूपीआय व्यवहारांचे मासिक मूल्य लाखो कोटी रुपयांच्या पातळीवर पोहोचले आहे. या वेगवान डिजिटल परिवर्तनामुळे तंत्रज्ञानाधारित कंपन्यांसाठी मोठ्या संधी निर्माण होत आहेत. याच कारणामुळे जागतिक वित्तीय संस्था भारताला पुढील दशकातील सर्वात आशादायक गुंतवणूक बाजार म्हणून पाहत आहेत.
MUFG च्या २५० दशलक्ष डॉलर्सच्या नव्या निधीमुळे भारतीय स्टार्टअप क्षेत्राला नवसंजीवनी मिळण्याची अपेक्षा आहे. यामुळे देशातील नवउद्योजकांना भांडवल, जागतिक अनुभव आणि आंतरराष्ट्रीय नेटवर्क यांचा लाभ मिळणार असून भारताला जागतिक नवोन्मेष केंद्र बनवण्याच्या दिशेने आणखी एक महत्त्वाचे पाऊल उचलले गेल्याचे मानले जात आहे.