फाळणीनंतर पहिल्यांदाच, पाकिस्तानमध्ये संस्कृत शिकवले जाणार आहे. लाहोर युनिव्हर्सिटी ऑफ मॅनेजमेंट सायन्सेस (LUMS) ने शास्त्रीय भाषेत चार-क्रेडिट अभ्यासक्रम सुरू केला आहे. या अभ्यासक्रमाचा एक भाग म्हणून, विद्यार्थ्यांना महाभारत टेलिव्हिजन मालिकेतील प्रतिष्ठित थीम असलेल्या “है कथा संग्राम की”च्या उर्दू सादरीकरणाची देखील ओळख करून दिली जात आहे.
गुरमणी केंद्राचे संचालक डॉ. अली उस्मान कासमी यांनी सांगितले की, पाकिस्तानमधील पंजाब विद्यापीठाच्या ग्रंथालयात सर्वात महत्त्वाचे पण दुर्लक्षित संस्कृत संग्रह आहेत. “१९३० च्या दशकात जेसीआर वूलनर यांनी संस्कृत ताडपत्रांच्या हस्तलिखितांचा एक महत्त्वाचा संग्रह सूचीबद्ध केला होता, परंतु १९४७ पासून कोणत्याही पाकिस्तानी शिक्षणतज्ज्ञाने या संग्रहात सहभाग घेतलेला नाही. फक्त परदेशी संशोधकच त्याचा वापर करतात. स्थानिक पातळीवर विद्वानांना प्रशिक्षण दिल्यास परिस्थिती बदलेल,” असे ते म्हणाले. महाभारत आणि भगवद्गीतेवरील आगामी अभ्यासक्रमांचा विस्तार करण्याचेही विद्यापीठाचे उद्दिष्ट आहे. १० ते १५ वर्षांत, आपल्याला गीता आणि महाभारताचे पाकिस्तानस्थित विद्वान दिसू शकतील, असे डॉ. कासमी म्हणाले.
फोरमन ख्रिश्चन कॉलेजमधील समाजशास्त्राचे सहयोगी प्राध्यापक डॉ. शाहिद रशीद यांच्या प्रयत्नांमुळे हा बदल घडून आला आहे. “शास्त्रीय भाषांमध्ये मानवजातीसाठी खूप ज्ञान आहे. मी अरबी आणि फारसी शिकण्यापासून सुरुवात केली आणि नंतर संस्कृतचा अभ्यास केला,” असे डॉ. रशीद म्हणाले. पुढे ते म्हणाले की, शास्त्रीय संस्कृत व्याकरणाचा अभ्यास करण्यासाठी जवळजवळ एक वर्ष लागले. अजूनही त्याचा अभ्यास करत आहे.
हे ही वाचा:
श्रीलंकेतील पुलांचे भारतीय सैन्याकडून पुनरुज्जीवन
ख्रिसमसपूर्वी दागिन्यांची मागणी वाढली
ठाणे मनपा एथलेटिक्सच्या खेळाडूंनी जिंकली ९ पदके
डॉ. रशीद म्हणाले की लोक अनेकदा संस्कृत शिकण्याच्या त्यांच्या निवडीवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करतात. “मी त्यांना सांगतो, आपण ती का शिकू नये? ती संपूर्ण प्रदेशाची बंधनकारक भाषा आहे. संस्कृत व्याकरणकार पाणिनी यांचे गाव याच प्रदेशात होते. सिंधू संस्कृतीच्या काळात येथे बरेच लेखन झाले. संस्कृत हे एका पर्वतासारखे आहे. एक सांस्कृतिक स्मारक. ते आपलेही आहे; ते कोणत्याही एका विशिष्ट धर्माशी जोडलेले नाही.”
