रात्री झोपण्यापूर्वी मोबाईलवर स्क्रोल करणे, सोशल मीडिया पाहणे किंवा व्हिडीओ पाहत बसणे ही अनेकांची रोजची सवय झाली आहे. मात्र, ही सवय झोपेच्या गुणवत्तेवर गंभीर परिणाम करू शकते. तज्ज्ञांच्या मते, रात्री उशिरापर्यंत स्क्रीनसमोर राहिल्याने केवळ झोपायला उशीर होत नाही, तर झोपेची नैसर्गिक प्रक्रिया आणि शरीराची जैविक घड्याळाची लयही बिघडू शकते.
मोबाईल, टॅबलेट आणि इतर स्क्रीनमधून निघणारा निळा प्रकाश (Blue Light) मेंदूला अजून दिवस असल्याचा संकेत देऊ शकतो. त्यामुळे झोपेसाठी आवश्यक असलेल्या मेलाटोनिन या हार्मोनचे उत्पादन प्रभावित होऊ शकते. परिणामी, डोळे थकलेले असतानाही झोप येण्यास वेळ लागतो. विशेषतः रात्री अंथरुणावर गेल्यानंतर सतत नोटिफिकेशन तपासणे किंवा सोशल मीडिया वापरणे मेंदूला सक्रिय ठेवते. त्यामुळे झोप लागली तरी ती तुटक किंवा कमी आरामदायी होण्याची शक्यता असते.
हे ही वाचा:
सद्गुरूंच्या कैलास यात्रेतील ७७ भाविक तिबेटमध्ये पुराच्या तडाख्यात
ऑलिम्पिकमध्ये खेळणारी पहिली भारतीय तलवारबाज भवानी देवी
एमपीएससी औषध निरीक्षक परीक्षेची प्रश्नपत्रिका फुटली? सहा जण अटकेत
कार्यक्रम आरएसएसचा; मग ममदानीला का वांत्या?
तज्ज्ञ रात्री झोपण्याच्या किमान ३० ते ६० मिनिटे आधी मोबाईल आणि इतर स्क्रीनपासून दूर राहण्याचा सल्ला देतात. फोन बेडपासून दूर ठेवणे, गरज असल्यास ‘डू नॉट डिस्टर्ब’ मोड वापरणे आणि झोपण्यापूर्वी पुस्तक वाचणे, शांत संगीत ऐकणे किंवा हलका स्ट्रेचिंग व्यायाम करणे यामुळे शरीराला झोपेची तयारी करण्यास मदत होऊ शकते.
दिवसभरातील स्क्रीन वापर पूर्णपणे टाळणे शक्य नसले तरी रात्रीचा स्क्रीन टाइम कमी करणे ही चांगल्या झोपेसाठी महत्त्वाची सवय ठरू शकते. त्यामुळे झोपताना मोबाईल हातात घेण्यापेक्षा तो बाजूला ठेवणे, हा छोटासा बदल आरोग्यासाठी मोठा फायदा देऊ शकतो.
