भारतीय रेल्वेने स्वच्छ ऊर्जेच्या वापरात मोठे यश मिळवले आहे. यावर्षी नोव्हेंबरपर्यंत रेल्वेने आपल्या कामकाजासाठी ८९८ मेगावॅट क्षमतेची सौर ऊर्जा संयंत्रे सुरू केली आहेत. २०१४ साली रेल्वे केवळ ३.६८ मेगावॅट सौर ऊर्जेचा वापर करत होती. आता तो वाढून ८९८ मेगावॅट झाला आहे. म्हणजेच या कालावधीत सौर ऊर्जेचा वापर सुमारे २४४ पट वाढला आहे. रेल मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, सध्या देशातील २,६२६ रेल्वे स्थानकांवर सौर ऊर्जेचा वापर होत आहे. यामुळे रेल्वेचा वीजखर्च कमी होत असून पर्यावरणावर होणारा परिणामही घटत आहे.
चालू आर्थिक वर्षात सौर ऊर्जेच्या वापराचा वेग अधिक वाढला आहे. नोव्हेंबरपर्यंत ३१८ नवीन रेल्वे स्थानकांना सौर ऊर्जा नेटवर्कशी जोडण्यात आले आहे. त्यामुळे सौर ऊर्जा वापरणाऱ्या स्थानकांची एकूण संख्या २,६२६ झाली आहे. एकूण सुरू करण्यात आलेल्या सौर ऊर्जेपैकी ६२९ मेगावॅट ऊर्जा गाड्या चालवण्यासाठी वापरली जात आहे. यामुळे थेट विद्युत गाड्यांना वीजपुरवठा होत आहे. उर्वरित २६९ मेगावॅट ऊर्जा स्थानकांवरील दिवे, कार्यशाळा, सेवा इमारती आणि रेल्वे वसाहतींसाठी वापरली जात आहे.
हेही वाचा..
क्रीडामंत्री माणिकराव कोकाटेंविरोधात अटक वॉरंट; काय आहे प्रकरण?
‘श्री चरणी’ ₹२.५ कोटींचे रोख बक्षीस
आयपीएल २०२६: ५ महागडे परदेशी खेळाडू
सौर ऊर्जेचा हा संतुलित वापर पारंपरिक वीजेवरील अवलंबन कमी करतो आणि रेल्वेचे कामकाज अधिक कार्यक्षम बनवतो. मंत्रालयाच्या मते, रेल्वे स्थानके, इमारती आणि रेल्वेच्या जमिनीवर उभारलेले सौर प्रकल्प भारतीय रेल्वेच्या वाढत्या वीज गरजा पूर्ण करत आहेत. यामुळे ऊर्जा सुरक्षा बळकट होत असून प्रदूषण कमी करण्यास मदत होत आहे. हे सर्व प्रयत्न २०३० पर्यंत ‘नेट झिरो कार्बन उत्सर्जन’चे उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी भारतीय रेल्वेची कटिबद्धता दर्शवतात. दरम्यान, वंदे भारत एक्सप्रेसने फेब्रुवारी २०१९ मध्ये सुरू झाल्यापासून भारतातील रेल्वे प्रवासाची व्याख्याच बदलली आहे. आज देशातील प्रमुख शहरांना जोडणाऱ्या १६४ वंदे भारत ट्रेन सेवा कार्यरत आहेत.
या गाड्या प्रवाशांना वेगवान, सुरक्षित आणि आरामदायी प्रवासाचा अनुभव देतात. वंदे भारत एक्सप्रेसची लोकप्रियता यावरून दिसून येते की २०१९ पासून आतापर्यंत ७.५ कोटींहून अधिक प्रवाशांनी या अत्याधुनिक गाडीतून प्रवास केला आहे.
