पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी रविवारी ‘मन की बात’ कार्यक्रमाच्या १२१व्या भागात १०८ वर्षांपूर्वीची एक कथा सांगितली. त्यांनी सांगितले की स्वातंत्र्य सेनानींच्या अमर प्रेरणेमुळे ‘अमृतकाल’ला अधिक बळ मिळते. पंतप्रधान मोदी म्हणाले, “माझ्या प्रिय देशवासीयांनो, आज एप्रिलचा शेवटचा रविवार आहे. काही दिवसांत मे महिना सुरू होणार आहे. मी तुम्हाला सुमारे १०८ वर्षांपूर्वी घेऊन चाललो आहे. वर्ष होते १९१७, एप्रिल आणि मे महिन्यांमध्ये देशात स्वातंत्र्याची एक वेगळीच लढाई लढली जात होती. इंग्रजांचे अत्याचार शिगेला पोहोचले होते, गरीब, वंचित आणि शेतकऱ्यांचे शोषण अमानुष पातळीवर गेले होते. बिहारच्या सुपीक जमिनीवर इंग्रज जबरदस्तीने शेतकऱ्यांकडून निळ्या (नील) रंगाच्या झाडांची शेती करवून घेत होते. या शेतीमुळे जमिनी नापीक होत होत्या, पण इंग्रज सरकारला याची काहीच पर्वा नव्हती.”
“अशा परिस्थितीत, १९१७ मध्ये गांधीजी बिहारच्या चंपारणमध्ये पोहोचले. तिथल्या शेतकऱ्यांनी त्यांना सांगितले की आमची जमीन मरते आहे, आणि खाण्यासाठी अन्न मिळत नाही. लाखो शेतकऱ्यांच्या वेदना पाहून गांधीजींनी एक संकल्प केला आणि तिथेच ‘चंपारण सत्याग्रह’ सुरू केला.
हेही वाचा..
आता “मेक इन इंडिया” जागतिक स्तरावर
चार मुस्लिम मुलांसाठी एनएसएस शिबिरात हिंदू विद्यार्थ्यांवर नमाज पठणाची सक्ती!
पाकिस्तानची कुरघोडी भारताने मोडून काढली
पहलगाम हल्ला : अभिनेता अर्जुन बिजलानीने काय घेतला निर्णय?
पंतप्रधानांनी देशाचे पहिले राष्ट्रपती डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांचा उल्लेख करत सांगितले, “चंपारण सत्याग्रह हा बापूंचा भारतातला पहिला मोठा प्रयोग होता. त्यांच्या या सत्याग्रहामुळे संपूर्ण इंग्रज सत्तेला हादरा बसला. शेतकऱ्यांना नील शेतीसाठी जबरदस्ती करणारे कायदे इंग्रजांना स्थगित करावे लागले. ही विजयाची एक अशी घटना होती, ज्याने स्वातंत्र्य लढ्याला नवीन उर्जा दिली. या सत्याग्रहात बिहारच्या आणखी एका सुपुत्राचा मोठा सहभाग होता, जो पुढे भारताचे पहिले राष्ट्रपती बनले — डॉ. राजेंद्र प्रसाद. त्यांनी ‘चंपारण सत्याग्रह’वर ‘सत्याग्रह इन चंपारण’ हे पुस्तकही लिहिले आहे, जे प्रत्येक तरुणाने वाचावे.”
मोदी पुढे म्हणाले, “एप्रिल महिन्यात स्वातंत्र्य संग्रामाचे आणखी अनेक अविस्मरणीय अध्याय घडले. ६ एप्रिल रोजी गांधीजींची ‘दांडी यात्रा’ संपली. १२ मार्चपासून सुरू झालेली ही यात्रा २४ दिवस चालली आणि तिने इंग्रज सत्तेला हादरवून सोडले. एप्रिल महिन्यातच ‘जलियांवाला बाग हत्याकांड’ घडले, ज्याचे रक्तरंजित ठसे आजही पंजाबच्या भूमीवर दिसतात.”
बाबू वीर कुंवर सिंग यांचा स्मरण करत पंतप्रधान म्हणाले, “काही दिवसांतच, १० मे रोजी १८५७ च्या पहिल्या स्वातंत्र्य संग्रामाची जयंती साजरी होणार आहे. त्या पहिल्या लढ्याची चिंगारी पुढे लाखो स्वातंत्र्य सेनानींसाठी एक मशाल ठरली. नुकतीच २६ एप्रिल रोजी १८५७ च्या क्रांतीचे थोर नायक बाबू वीर कुंवर सिंग यांची पुण्यतिथी साजरी करण्यात आली. बिहारच्या या महान सेनानीकडून संपूर्ण देशाला प्रेरणा मिळते. आपल्याला अशा लाखो स्वातंत्र्य सेनानींच्या अमर प्रेरणांना जिवंत ठेवायचे आहे. त्यांच्याकडून मिळणाऱ्या ऊर्जेमुळे आपले अमृतकालातील संकल्प आणखी बळकट होतील.”
