अमेरिका आणि इराण यांच्यात पुन्हा वाढलेल्या तणावाचा थेट परिणाम जागतिक सराफा बाजारावर दिसून आला असून गुरुवारी एमसीएक्सवर (MCX) सोने आणि चांदीच्या किमतीत मोठी घसरण नोंदवली गेली. गेल्या काही दिवसांपासून सुरक्षित गुंतवणूक म्हणून सोन्याकडे पाहणाऱ्या गुंतवणूकदारांचा कल अचानक बदलल्याने मौल्यवान धातूंवर विक्रीचा दबाव वाढला आहे. त्यातच अमेरिकेची मध्यवर्ती बँक फेडरल रिझर्व्ह आगामी काळात व्याजदर वाढवू शकते, या शक्यतेने बाजारातील अस्थिरता आणखी तीव्र झाली आहे.
जागतिक बाजारात अमेरिका-इराण संघर्षामुळे कच्च्या तेलाच्या किमती पुन्हा वाढू लागल्या आहेत. तेल महागल्याने जागतिक महागाई वाढण्याची भीती निर्माण झाली असून त्याचा थेट परिणाम अमेरिकेच्या व्याजदर धोरणावर होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. महागाई नियंत्रणात ठेवण्यासाठी फेडने व्याजदर वाढविल्यास डॉलर अधिक मजबूत होऊ शकतो. मजबूत डॉलरमुळे व्याज न देणाऱ्या सोन्यातील गुंतवणूक तुलनेने कमी आकर्षक ठरते आणि त्यामुळे सोन्याच्या किमतींवर दबाव येतो.
हे ही वाचा:
मोरोक्कोचा स्टार बाहेर, फ्रान्सचा मार्ग सुकर?
तृणमूलच्या निधीतून जेट, हेलिकॉप्टरची खरेदी; पुन्हा पक्षानेच भाड्याने वापरले?
समान नागरी कायद्यासाठी सात सदस्यांची समिती, न्या. रंजना देसाई अध्यक्ष
तेल कंपन्यांना ₹४७,७०० कोटींचा महाझटका
याच पार्श्वभूमीवर एमसीएक्समध्ये सोने आणि चांदीच्या फ्युचर्स करारांमध्ये सलग विक्री झाली. बाजार उघडताच दोन्ही धातूंनी घसरणीची दिशा पकडली. चांदीमध्ये तर सोन्याच्या तुलनेत अधिक तीव्र घसरण पाहायला मिळाली. औद्योगिक वापर मोठ्या प्रमाणात असल्यामुळे जागतिक आर्थिक अनिश्चिततेचा परिणाम चांदीवर अधिक वेगाने होत असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
गेल्या काही महिन्यांत विक्रमी उंची गाठल्यानंतर आता सोने आणि चांदीमध्ये नफा वसुली सुरू झाली आहे. अनेक गुंतवणूकदारांनी उच्च स्तरावर खरेदी केलेल्या पोझिशन्स कमी करण्यास सुरुवात केली असून त्यामुळे घसरण आणखी वाढत आहे. मात्र बाजारातील जाणकारांच्या मते ही घसरण दीर्घकालीन ट्रेंड बदलल्याचे संकेत नसून सध्याच्या भू-राजकीय घडामोडी आणि व्याजदराच्या अपेक्षांमुळे निर्माण झालेली तात्पुरती अस्थिरता आहे.
फेडरल रिझर्व्हच्या बैठकीतील नोंदींमधून महागाईबाबतची चिंता अद्याप कायम असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. त्यातच अमेरिकेतील रोजगार, ऊर्जा आणि महागाईशी संबंधित आकडेवारीमुळे बाजाराला आणखी व्याजदरवाढीची शक्यता दिसत आहे. त्यामुळे सुरक्षित गुंतवणुकीचे पारंपरिक साधन असलेल्या सोन्यालाही सध्या दबावाचा सामना करावा लागत आहे.
भारतीय बाजारातही या जागतिक घडामोडींचा परिणाम स्पष्टपणे दिसत आहे. आंतरराष्ट्रीय किमतीतील घसरण आणि डॉलरच्या हालचालींमुळे देशांतर्गत सोन्या-चांदीच्या दरात चढ-उतार वाढले आहेत. पुढील काही दिवस अमेरिका-इराण संघर्षाची दिशा, कच्च्या तेलाच्या किमती आणि फेडच्या व्याजदराविषयीचे संकेत यावरच सराफा बाजाराची वाटचाल अवलंबून राहणार असल्याचे विश्लेषकांचे मत आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, अल्पकालीन गुंतवणूकदारांनी सध्या सावध भूमिका घ्यावी, तर दीर्घकालीन गुंतवणूकदारांसाठी दरातील घसरण ही टप्प्याटप्प्याने खरेदी करण्याची संधी ठरू शकते. मात्र जागतिक भू-राजकीय परिस्थिती वेगाने बदलत असल्याने पुढील काही सत्रांमध्ये सोने आणि चांदीच्या किमतींमध्ये मोठी अस्थिरता कायम राहण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.