पुढील पिढीतील जीएसटी सुधारणा (GST२.०) भारतीय कारागिरांसाठी वरदान ठरत आहेत. या सुधारणांमुळे त्यांच्या उत्पादनांच्या विक्रीत वाढ झाली असून उत्पन्नातही भर पडली आहे. त्यामुळे कारागिर आता कारखान्यात तयार होणाऱ्या उत्पादनांशी स्पर्धा करू शकत आहेत. जीएसटी २.० अंतर्गत अनेक हस्तकला उत्पादनांवरील कर दर कमी करण्यात आले आहेत. लाकडी कोरीव वस्तू, टेराकोटा ज्यूट हँडबॅग, वस्त्रनिर्मित उत्पादने, चामड्याचे सामान अशा विविध वस्तूंवर करात सवलत देण्यात आली आहे.
आसाममधील मूगा रेशीम उद्योग, जो मुख्यत्वे सुआलकुची (कामरूप), लखीमपूर, धेमाजी आणि जोरहाट जिल्ह्यांत चालतो, हा महिलांच्या हातून चालवला जाणारा वारसागत उद्योग आहे. हँडलूम आणि हस्तकला वस्तूंवरील जीएसटी दर केवळ ५ टक्के केल्यामुळे विणकरांना मोठा दिलासा मिळेल. यामुळे ते आपल्या वस्तू स्पर्धात्मक बाजारात विकू शकतील आणि अधिक नफा मिळवू शकतील. या उपक्रमामुळे निर्यातीलाही चालना मिळेल. आसाममधील संपूर्ण हँडलूम क्षेत्राला जीएसटी सुधारणांचा फायदा होईल. १२.८३ लाखांहून अधिक विणकर आणि जवळपास १२.४६ लाख हातमाग असलेल्या या राज्यात याचा दूरगामी परिणाम होईल.
हेही वाचा..
मधुबनीला घुसखोरांचं लॉंचिंग पॅड होऊ द्यायचं नाही
बेंगळुरूच्या तुरुंगातील कुख्यात गुन्हेगारांची मज्जाच मज्जा, मोबाईल, टीव्ही सगळ्या सुविधा
इराणमध्ये तीव्र दुष्काळ; तेहरानमध्ये टप्प्याटप्प्याने पाणीपुरवठा बंद
बिहारमध्ये लाल झेंड्याच्या आडून नक्षलवाद आणण्याचा प्रयत्न
हँडलूम आणि हस्तकलेवरील जीएसटी दरात कपात झाल्याने आसाम जापी, अशारिकांडी टेराकोटा, मिशिंग हँडलूम, पाणी मेटेका आणि बिहू ढोल अशा पारंपरिक उद्योगांनाही चालना मिळेल. पश्चिम बंगाल पारंपरिक हस्तकला आणि हँडलूम उत्पादनांसाठी प्रसिद्ध आहे — बिष्णुपूरच्या टेराकोटा मंदिरांपासून ते “नक्षी कंठा” या नाजूक भरतकामापर्यंत. जीएसटी दर १२ टक्क्यांवरून ५ टक्क्यांपर्यंत कमी केल्याने या क्षेत्राला थेट लाभ होईल. जीएसटी कपातीमुळे हिमाचल प्रदेशातील प्रसिद्ध हँडलूम उत्पादने, विशेषतः शाल आणि लोकरी कपड्यांना प्रोत्साहन मिळेल. कुल्लू दरीत, स्वयं-सहायता गटांशी संलग्न ३,००० पेक्षा जास्त विणकर तेजस्वी रंगसंगती असलेले जीआय टॅगधारी कुल्लू शाल तयार करतात.
चंबा रुमाल, हा हिमाचल प्रदेशातील चंबा जिल्ह्यातील महिलांनी हाताने भरतकाम केलेला जीआय टॅग असलेला पारंपरिक वस्त्रप्रकार आहे. यावर जीएसटी केवळ ५ टक्के केल्यामुळे या रुमालांची मागणी वाढेल. चंबा येथील पारंपरिक चामड्याच्या चप्पला देखील जीआय टॅग प्राप्त उत्पादने आहेत. या चप्पलांचे उत्पादन शेकडो लघु कुटीर उद्योगांद्वारे केले जाते. कमी जीएसटीमुळे त्यांच्या किंमती यांत्रिक पद्धतीने तयार होणाऱ्या जोत्यांपेक्षा अधिक स्पर्धात्मक होतील आणि स्वदेशी उत्पादनांना चालना मिळेल. यामुळे कारागिरांना त्यांचा नफा वाढविण्यात मदत होईल.
