भारताच्या परकीय चलनसाठ्यात पुन्हा एकदा मोठी घट नोंदवण्यात आली आहे. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने जाहीर केलेल्या ताज्या आकडेवारीनुसार, ३० ऑक्टोबर रोजी संपलेल्या आठवड्यात देशाचा परकीय चलनसाठा २.६९ अब्ज डॉलरने घसरून ७१७.०५ अब्ज डॉलरवर आला आहे. याआधीच्या आठवड्यातही या साठ्यात १.२६ अब्ज डॉलरची घट झाली होती. त्यामुळे सलग दुसऱ्या आठवड्यात परकीय चलनसाठा कमी झाला आहे. विशेष म्हणजे, सप्टेंबरच्या सुरुवातीला भारताचा परकीय चलनसाठा ७८५.७० अब्ज डॉलर या ऐतिहासिक उच्चांकावर पोहोचला होता. त्यानंतर त्यात सातत्याने चढ-उतार दिसून येत आहेत.
या घसरणीमागे परकीय चलन मालमत्तेतील घट हे प्रमुख कारण आहे. देशाच्या एकूण परकीय चलनसाठ्यात सर्वाधिक वाटा असलेल्या फॉरेन करन्सी अॅसेट्समध्ये २.०८८ अब्ज डॉलरची घट झाली असून हा साठा ५९१.११८ अब्ज डॉलरवर आला आहे. यामध्ये अमेरिकी डॉलरसोबतच युरो, ब्रिटिश पौंड आणि जपानी येन यांसारख्या परकीय चलनांचा समावेश असतो. जागतिक बाजारातील चलनांच्या विनिमय दरातील बदलांचाही या मालमत्तेच्या मूल्यावर परिणाम होतो. त्यामुळे डॉलरच्या तुलनेत इतर चलनांचे मूल्य बदलल्यास भारताच्या परकीय चलनसाठ्यातही फरक पडू शकतो.
हे ही वाचा:
बिश्नोई टोळीचा सदस्य हॅरी बॉक्सरला अमेरिकेत अटक
दिवाळीत देशभरात ५ लाख कोटींच्या वस्तूंची विक्रमी विक्री
शरद पवारांना रुग्णालयातून डिस्चार्ज
‘ही घरे विकू नका, पुढील पिढ्यांसाठी सोन्यासारखी जपून ठेवा’
दरम्यान, भारताच्या सोन्याच्या साठ्याच्या मूल्यातही ५५९ दशलक्ष डॉलरची घट झाली असून तो १०२.५९१ अब्ज डॉलरवर आला आहे. तसेच आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीशी संबंधित स्पेशल ड्रॉइंग राइट्स अर्थात एसडीआरमध्ये ४७ दशलक्ष डॉलरची घट झाली आहे. हा साठा आता १८.५५८ अब्ज डॉलरवर पोहोचला आहे. मात्र, आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीमधील भारताच्या राखीव निधीत तीन दशलक्ष डॉलरची वाढ झाली असून तो ४.७९ अब्ज डॉलरवर आला आहे. रुपयावरील दबाव कमी करण्यासाठी रिझर्व्ह बँकेकडून डॉलरची विक्री केली जात असल्यास त्याचाही परकीय चलनसाठ्यावर परिणाम होतो.
परकीय चलनसाठा हा देशाच्या आर्थिक स्थैर्याचा महत्त्वाचा आधार मानला जातो. कच्च्या तेलाची आयात, परदेशातून होणारी देयके, रुपयाचे मूल्य स्थिर ठेवणे आणि जागतिक आर्थिक संकटांचा सामना करणे यासाठी या साठ्याचा उपयोग होतो. त्यामुळे साठ्यातील सातत्यपूर्ण घसरणीकडे अर्थविश्वाचे लक्ष लागले आहे. मात्र, सध्याची घट म्हणजे भारतीय अर्थव्यवस्थेसमोर तातडीचे संकट निर्माण झाले आहे, असा निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही. जागतिक बाजारातील डॉलरची स्थिती, कच्च्या तेलाच्या किमती, परकीय गुंतवणुकीचा ओघ आणि रुपयाची वाटचाल या घटकांवर आगामी काळात भारताच्या परकीय चलनसाठ्याची दिशा अवलंबून राहणार आहे.
