देशातील निर्मिती क्षेत्राच्या वाढीचा वेग ऑक्टोबर महिन्यात मंदावल्याचे चित्र समोर आले आहे. नवीन व्यावसायिक ऑर्डर्स आणि उत्पादनातील वाढ कमी झाल्यामुळे भारताचा मॅन्युफॅक्चरिंग परचेसिंग मॅनेजर्स इंडेक्स अर्थात पीएमआय निर्देशांक सप्टेंबरमधील ५५.१ अंकांवरून घसरून ऑक्टोबरमध्ये ५४.७ अंकांवर आला आहे. एचएसबीसी इंडियाच्या मासिक सर्वेक्षणातून ही माहिती समोर आली आहे. सप्टेंबरमध्ये हा निर्देशांक गेल्या सात महिन्यांतील उच्चांकी पातळीवर पोहोचला होता. त्यामुळे ऑक्टोबरमधील घसरण औद्योगिक क्षेत्रासाठी काहीशी चिंताजनक मानली जात आहे.
मात्र, पीएमआय निर्देशांक ५० अंकांच्या वर असल्याने निर्मिती क्षेत्राचा विस्तार अद्याप कायम आहे. ५० अंकांपेक्षा अधिक निर्देशांक म्हणजे औद्योगिक क्षेत्रात वाढ होत असल्याचे, तर त्यापेक्षा कमी निर्देशांक म्हणजे आकुंचन होत असल्याचे संकेत मिळतात. ऑक्टोबरमध्ये नवीन ऑर्डर्स आणि उत्पादनात वाढ झाली असली, तरी तिचा वेग तुलनेने कमी राहिला. त्याचबरोबर कंपन्यांचा व्यावसायिक आत्मविश्वासही काहीसा कमकुवत झाला आहे. कच्चा माल आणि ऊर्जेच्या किमती वाढल्या असल्या, तरी एकूण उत्पादन खर्चावरील महागाईचा दबाव मर्यादित राहिला आहे.
हे ही वाचा:
बांगलादेश सीमेवर तस्करांनी जवानांवर केला लाठ्यांनी हल्ला
नाहूरमध्ये लग्नसमारंभातील जेवणातून विषबाधेचा संशय
डिस्नेच्या २० टक्के खर्चकपातीच्या निर्णयामुळे हजारो नोकऱ्या धोक्यात
मुकेश अंबानी पुन्हा आशियातील सर्वात श्रीमंत व्यक्ती
दरम्यान, निर्मिती क्षेत्रातील रोजगारनिर्मिती सुरू असली, तरी नवीन भरतीचा वेग मंदावला आहे. उत्पादनाची वाढती गरज लक्षात घेऊन कंपन्यांनी सलग दुसऱ्या महिन्यात कर्मचाऱ्यांची संख्या वाढवली. मात्र, ही वाढ अपेक्षेच्या तुलनेत कमी राहिली. दुसरीकडे, कंपन्यांनी भविष्यातील मागणीचा विचार करून उत्पादनांचा साठा वाढवण्यावर भर दिला आहे. जागतिक बाजारपेठेतील अनिश्चितता आणि पुरवठा साखळीतील संभाव्य अडथळे लक्षात घेऊन उत्पादकांकडून ही खबरदारी घेतली जात आहे.
या सर्व घडामोडींदरम्यान भारतीय निर्मिती क्षेत्रासाठी निर्यातीतून दिलासादायक संकेत मिळाले आहेत. आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेतील मागणी वाढल्यामुळे नवीन निर्यात ऑर्डर्स गेल्या सहा महिन्यांतील सर्वोच्च पातळीवर पोहोचल्या आहेत. बांगलादेश, कॅनडा, अमेरिका, ब्रिटन, सौदी अरेबिया आणि संयुक्त अरब अमिरातीसह अनेक देशांमध्ये भारतीय उत्पादकांच्या व्यवसायात वाढ झाली आहे. निर्यातीतील ही वाढ सकारात्मक असली, तरी देशांतर्गत उत्पादन आणि नवीन ऑर्डर्सच्या वाढीचा मंदावलेला वेग हे आगामी काळातील औद्योगिक कामगिरीपुढील महत्त्वाचे आव्हान ठरणार आहे.
