भारताच्या एलएनजी आयातीत सप्टेंबरमध्ये मोठा बदल झाला आहे. ओमानने अमेरिकेला मागे टाकत भारताचा सर्वात मोठा एलएनजी पुरवठादार म्हणून स्थान मिळवले आहे. पश्चिम आशियातील सुरू असलेल्या भू-राजकीय तणावाच्या पार्श्वभूमीवर भारताकडून ऊर्जा आयातीचे स्रोत विविध करण्यावर भर दिला जात असताना हा बदल झाला आहे. ऊर्जा विश्लेषण कंपनी क्प्लरच्या आकडेवारीनुसार, सप्टेंबरमध्ये भारताने ओमानकडून ५.८५ लाख टन एलएनजी आयात केला. ऑगस्टच्या तुलनेत ही आयात ११.६ टक्क्यांनी वाढली असून भारताच्या एकूण एलएनजी आयातीत ओमानचा वाटा सुमारे २७ टक्के राहिला.
नायजेरिया हा सप्टेंबरमध्ये भारताचा दुसरा मोठा एलएनजी पुरवठादार ठरला. नायजेरियाकडून ३.५१ लाख टन एलएनजी आयात करण्यात आला. मात्र, ऑगस्टच्या तुलनेत त्यात ३५ टक्क्यांची घट झाली. ऑगस्टमध्ये भारताचा सर्वात मोठा पुरवठादार असलेला अमेरिका सप्टेंबरमध्ये तिसऱ्या क्रमांकावर गेला. अमेरिकेकडून होणारी आयात ५९ टक्क्यांनी घटून भारताच्या एकूण आयातीतील त्याचा वाटा सुमारे १६ टक्क्यांवर आला.
दरम्यान, एकेकाळी भारताचा प्रमुख एलएनजी पुरवठादार असलेल्या कतरकडूनही आयात मोठ्या प्रमाणात घटली. सप्टेंबरमध्ये कतरकडून केवळ ९४ हजार टन एलएनजी भारतात आला आणि कतर सहाव्या क्रमांकावर राहिला. याच काळात यूएईकडून ३.११ लाख टन, तर अंगोलाकडून २.०५ लाख टन एलएनजीची आयात झाली.
विश्लेषकांच्या मते, कतरच्या पुरवठ्यातील घटीमागे मार्चमध्ये रास लाफान इंडस्ट्रियल सिटीवर झालेल्या हल्ल्याचा परिणाम महत्त्वाचा ठरला आहे. रास लाफान हे कतरमधील प्रमुख एलएनजी उत्पादन केंद्र असून, भारतासह अनेक देशांसाठी ते नैसर्गिक वायूचा महत्त्वाचा स्रोत आहे. भारताची एकूण एलएनजी आयातही सप्टेंबरमध्ये घटली. ऑगस्टमध्ये २५ लाख टन असलेली आयात सप्टेंबरमध्ये १४ टक्क्यांनी कमी होऊन २१.७ लाख टन राहिली.
हे ही वाचा:
१५ वर्षांत १०० अब्ज डॉलर गुंतवणूक, १० लाख रोजगार
भ्रष्टाचाराच्या आरोपांवर मुख्यमंत्री मान यांच्या सहाय्यकाची सीबीआय चौकशी
रशियात ‘प्लेग’ची भीती? लॅब संशोधकाच्या मृत्यूनंतर २०० जण क्वारंटाइन
भारत संकटात असताना रशिया पाठीशी!
भारत आपल्या एलएनजी गरजेपैकी सुमारे निम्मा भाग आयात करतो. नैसर्गिक वायूचा वापर खतनिर्मिती, औद्योगिक प्रक्रिया, वीज निर्मिती आणि शहरी वाहतूक अशा विविध क्षेत्रांत केला जातो. सध्या भारताच्या एलएनजी आयातीपैकी सुमारे ६० टक्के हिस्सा पश्चिम आशियाई देशांकडून, विशेषतः कतर आणि यूएईकडून येतो. या पुरवठ्याचा मोठा भाग होर्मुज सामुद्रधुनीतून जात असल्याने पश्चिम आशियातील तणावाचा थेट परिणाम ऊर्जा पुरवठ्यावर होण्याची शक्यता असते. ही जोखीम कमी करण्यासाठी भारताने एलएनजी, एलपीजी आणि कच्च्या तेलाच्या आयातीचे स्रोत विविध करण्यावर भर दिला आहे. त्याअंतर्गत कॅनडा, अल्जेरिया, अमेरिका, मोझांबिक आणि ब्राझील यांसारख्या देशांकडून ऊर्जा खरेदी वाढवण्याचा प्रयत्न सुरू आहे.
