भारत आणि रशिया यांच्यातील संबंध केवळ आजच्या राजकीय किंवा आर्थिक समीकरणांवर आधारित नसून, त्यामागे मोठी ऐतिहासिक पार्श्वभूमी आहे. भारताच्या सुरक्षेला आणि प्रादेशिक अखंडतेला धोका निर्माण झाला होता, त्या काळात रशिया भारताच्या पाठीशी उभा राहिला, अशी आठवण परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनी करून दिली. ही जुनी मैत्री आणि इतिहास विसरलेला नाही, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.
मुंबई येथे झालेल्या म्युनिक लीडर्स मीटिंगमध्ये भारत-रशिया संबंधांबाबत विचारलेल्या प्रश्नाला उत्तर देताना जयशंकर यांनी भारत आणि रशियाचे संबंध १९५०च्या दशकापासून मजबूत असल्याचे सांगितले. सोव्हिएत संघ आणि त्यानंतर रशियाने भारताच्या सुरक्षेशी संबंधित आव्हानांच्या काळात भारताला साथ दिली, असे ते म्हणाले. “भारत आणि रशियाचे ऐतिहासिकदृष्ट्या चांगले संबंध आहेत. विशेषतः १९५०च्या दशकापासून हे संबंध आहेत आणि तो इतिहास विसरलेला नाही,” असे जयशंकर यांनी सांगितले. भारताची सुरक्षा आणि प्रादेशिक अखंडता धोक्यात असताना सोव्हिएत संघाने अनेक प्रकारे भारताची साथ दिली, असे त्यांनी नमूद केले.
जयशंकर यांनी या संदर्भात कोणत्याही देशाचे थेट नाव न घेता, त्या काळात जगातील अनेक देशांनी भारताच्या शेजारील लष्करी राजवटीला पाठिंबा देण्याला प्राधान्य दिले होते, असे म्हटले. मात्र, त्यावेळी भारताचे रशियासोबत चांगले संबंध होते आणि त्या ऐतिहासिक वारशाचा भारत-रशिया संबंधांवर आजही प्रभाव आहे, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
भारत-रशिया संबंध आता केवळ संरक्षण क्षेत्रापुरते मर्यादित राहिलेले नाहीत. संरक्षणासोबतच अणुऊर्जा, अंतराळ, व्यापार, गुंतवणूक, ऊर्जा आणि नैसर्गिक संसाधने या क्षेत्रांतही दोन्ही देशांमधील संबंध विस्तारले आहेत, असे जयशंकर यांनी सांगितले. भारताचा रशियासोबतचा अनुभव सातत्याने सकारात्मक राहिला असल्याचेही त्यांनी नमूद केले. त्याचवेळी रशिया-युक्रेन युद्धाबाबत भारताची भूमिका स्पष्ट असल्याचे जयशंकर यांनी सांगितले. हे युद्ध संपवण्यासाठी संवाद आणि राजनैतिक मार्गाने तोडगा काढणे आवश्यक आहे, असे भारताचे मत आहे.
हे ही वाचा:
इस्रायलला जाणाऱ्या फ्लाइटसाठीच फ्लायदुबईची निवड!
फ्रान्समध्ये शिक्षण व्यवस्थेविरोधात विद्यार्थ्यांचा एल्गार
विधान परिषद निवडणुकीसाठी भाजपकडून तीन उमेदवारांची घोषणा
भारतीय बॉक्सिंगची वाटचाल ४४व्या क्रमांकावरून पहिल्या क्रमांकावर!
गेल्या काही महिन्यांत भारत केवळ संवाद आणि राजनैतिक प्रयत्नांचे समर्थन करण्यापुरता मर्यादित न राहता, या प्रक्रियेत अधिक सक्रियपणे सहभागी झाला असल्याचेही त्यांनी सांगितले. भारत सध्या रशिया आणि युक्रेन या दोन्ही देशांशी चर्चा करत आहे. काळ्या समुद्रातील जहाज वाहतुकीची सुरक्षितता, धान्य निर्यात, ऊर्जा निर्यात आणि परस्पर हल्ले टाळण्याच्या शक्यता यांसारख्या मुद्द्यांवर या चर्चा सुरू असल्याचे जयशंकर यांनी सांगितले.
