अमेरिकेत जन्मलेले अर्थशास्त्रज्ञ रॉबर्ट ई. हॉल आणि मायकेल वूडफोर्ड यांना सोमवारी अर्थशास्त्रातील नोबेल स्मृती पुरस्कार जाहीर झाला. व्यापक आर्थिक स्थैर्य साधण्यासाठी आवश्यक असलेल्या समग्र अर्थव्यवस्थेच्या स्थिरीकरणाच्या सूक्ष्म आर्थिक पायाभूत तत्त्वांवरील संशोधनासाठी त्यांना हा पुरस्कार देण्यात आला आहे.
रॉबर्ट ई. हॉल हे कॅलिफोर्नियातील स्टॅनफोर्ड विद्यापीठाशी, तर मायकेल वूडफोर्ड हे न्यूयॉर्कमधील कोलंबिया विद्यापीठाशी संलग्न आहेत. स्टॉकहोम येथील रॉयल स्वीडिश अकादमी ऑफ सायन्सेसने या पुरस्काराची घोषणा केली.
अर्थशास्त्रातील पुरस्कार निवड समितीचे अध्यक्ष जॉन हॅसलर यांनी प्रसिद्धीपत्रकात सांगितले की, “पुरस्कार विजेत्यांच्या संशोधनामुळे अशा आर्थिक प्रारूपांसाठी भक्कम सैद्धांतिक पाया उपलब्ध झाला आहे, ज्यांचा वापर आज जगभरातील मध्यवर्ती बँका आणि सरकारे करतात.”
हे ही वाचा:
श्रीनगरमध्ये दहशतवाद्यांना आश्रय देणारी मालमत्ता जप्त
सणासुदीच्या हंगामात पहिल्या दोन दिवसांत ई-कॉमर्स विक्रीचा धमाका
भेटू नका, न्यायालयात याचिका दाखल करा!
“लोकशाहीला सचोटीची गरज, निवडक संतापाची नाही”
अर्थशास्त्रातील पुरस्काराचे अधिकृत नाव काय?
या पुरस्काराचे अधिकृत नाव ‘अल्फ्रेड नोबेल यांच्या स्मृतिप्रीत्यर्थ स्वीडनच्या मध्यवर्ती बँकेचा अर्थशास्त्रातील पुरस्कार’ असे आहे. स्वीडनच्या मध्यवर्ती बँकेने १९६८ मध्ये हा पुरस्कार सुरू केला. एकोणिसाव्या शतकातील स्वीडिश उद्योगपती आणि रसायनशास्त्रज्ञ अल्फ्रेड नोबेल यांच्या स्मरणार्थ हा पुरस्कार स्थापन करण्यात आला. डायनामाइटचा शोध लावणाऱ्या नोबेल यांनी पाच नोबेल पुरस्कारांचीही स्थापना केली होती.
मात्र, नोबेल पुरस्कारांच्या पारंपरिक संकल्पनेचे काटेकोरपणे पालन करणारे काही जण हा पुरस्कार तांत्रिकदृष्ट्या मूळ नोबेल पुरस्कारांपैकी नसल्याचे सांगतात. तरीही, अल्फ्रेड नोबेल यांच्या १० डिसेंबर १८९६ रोजी झालेल्या निधनाच्या स्मृतिदिनी, इतर नोबेल पुरस्कारांसोबतच हा पुरस्कार प्रदान केला जातो.
गेल्या वर्षी व्यावसायिक नवोन्मेषाचा अभ्यास करणाऱ्या तीन संशोधकांना हा पुरस्कार देण्यात आला होता. नवीन उत्पादने आणि शोध आर्थिक विकास तसेच मानवी कल्याणाला कशा प्रकारे चालना देतात, याचे स्पष्टीकरण त्यांच्या संशोधनातून मिळाले होते. त्याच वेळी, नव्या तंत्रज्ञानामुळे आणि नवोन्मेषामुळे जुन्या कंपन्यांचे महत्त्व कमी होऊ शकते, हेदेखील त्यांच्या अभ्यासातून स्पष्ट झाले.
पुरस्काराची रक्कम किती?
यंदाच्या अर्थशास्त्र पुरस्कारासाठी एकूण १ कोटी २० लाख स्वीडिश क्रोनर, म्हणजेच अंदाजे १२ लाख अमेरिकी डॉलर, इतकी पुरस्काराची रक्कम निश्चित करण्यात आली आहे. हा पुरस्कार एखाद्या एकाच व्यक्तीला, संशोधकांच्या लहान गटाला किंवा संस्थेला दिला जात असला, तरी पुरस्काराची एकूण रक्कम तेवढीच असते.
