अमेरिकेत टिकटॉकला मुलांच्या ऑनलाइन गोपनीयतेच्या प्रकरणात मोठा दणका बसला आहे. अल्पवयीन मुलांचा डेटा पालकांच्या परवानगीशिवाय गोळा केल्याच्या आरोपावरून टिकटॉकने अमेरिकन सरकारसोबत ४०० मिलियन डॉलरचा समझोता केला आहे. हा समझोता २०२४ मध्ये दाखल करण्यात आलेल्या खटल्याचा निकाल असून, अमेरिकेच्या संघीय बाल गोपनीयता कायद्याच्या उल्लंघनाशी संबंधित आहे.
अमेरिकेच्या न्याय विभागाच्या माहितीनुसार, समझोत्याची रक्कम दोन टप्प्यांत भरली जाणार आहे. टिकटॉकला ३०० मिलियन डॉलरची रक्कम तातडीने भरावी लागणार असून, उर्वरित १०० मिलियन डॉलरची रक्कम टिकटॉकची पूर्वीची संस्था ‘म्युझिकली’विरोधातील जुना आदेश रद्द झाल्यानंतर भरावी लागणार आहे. अमेरिकेचे असोसिएट अटॉर्नी जनरल स्टॅनली ई. वुडवर्ड ज्युनियर यांनी या निर्णयाचे स्वागत केले असून, मुलांची ऑनलाइन सुरक्षितता आणि त्यांच्या वैयक्तिक माहितीचे संरक्षण ही सरकारची प्रमुख जबाबदारी असल्याचे स्पष्ट केले आहे.
हे ही वाचा:
संभल हिंसाचारातील सूत्रधार शारिक सट्टाविरोधात रेड कॉर्नर नोटीस
राहुल गांधींच्या ‘छात्रों की गूंज’आधी पुण्यात राडा
“होर्मुझ आता अमेरिकेचा प्रदेश” ट्रम्प यांचा पुनरुच्चार
मुंबईत २९ ते ३१ ऑगस्टदरम्यान हेल्थ-वेलनेसचा महामेळावा
या प्रकरणात टिकटॉक आणि त्याची चीनस्थित मूळ कंपनी बाइटडान्स यांच्यावर १३ वर्षांखालील मुलांचा वैयक्तिक डेटा पालकांची संमती न घेता गोळा केल्याचा आरोप होता. अमेरिकेच्या नियमांनुसार, १३ वर्षांखालील मुलांकडून वैयक्तिक माहिती गोळा करण्यापूर्वी पालकांची परवानगी घेणे बंधनकारक आहे. मात्र, टिकटॉकने या नियमांचे पालन केले नसल्याचा आरोप करण्यात आला. विशेष म्हणजे, काही पालकांनी आपल्या मुलांची खाती हटवण्याची मागणी केल्यानंतरही संबंधित खाती हटवण्यात आली नसल्याचे सरकारने म्हटले आहे. कंपनीला काही खाती १३ वर्षांखालील मुलांची असल्याची माहिती असूनही ती प्लॅटफॉर्मवर कायम राहिल्याचा आरोप आहे.
या कायदेशीर कारवाईच्या पार्श्वभूमीवर टिकटॉकने अमेरिकेतील आपल्या व्यवसायाच्या रचनेतही महत्त्वाचे बदल केले आहेत. यावर्षी जानेवारीमध्ये अमेरिकेतील टिकटॉक व्यवसायासाठी नवीन संयुक्त उपक्रमाची रचना करण्यात आली. या उपक्रमात ओरॅकल, सिल्व्हर लेक आणि अमिराती गुंतवणूक संस्था एमजीएक्स यांसारख्या गुंतवणूकदारांचा सहभाग आहे. मात्र, ४०० मिलियन डॉलरच्या ताज्या समझोत्यावर टिकटॉकच्या प्रतिनिधींनी अद्याप अधिकृत प्रतिक्रिया दिलेली नाही.
टिकटॉकवरील ही कारवाई सोशल मीडिया कंपन्यांसाठी मोठा इशारा मानली जात आहे. मुलांच्या ऑनलाइन सुरक्षेबाबत जगभरात चिंता वाढत असताना अनेक देश सोशल मीडिया कंपन्यांवर अधिक कठोर नियम लागू करत आहेत. टिकटॉकनंतर मेटा प्लॅटफॉर्म्सच्या इन्स्टाग्रामवरही मुलांच्या गोपनीयतेशी संबंधित कायदेशीर कारवाई सुरू आहे. त्यामुळे सोशल मीडिया कंपन्यांनी अल्पवयीन वापरकर्त्यांचा डेटा कसा गोळा केला जातो, त्याचा वापर कसा केला जातो आणि पालकांच्या विनंतीनंतर तो कसा हटवला जातो, याबाबत अधिक कठोर नियमांचे पालन करण्याची गरज या प्रकरणातून पुन्हा अधोरेखित झाली आहे.
