नाशिक येथील टाटा कन्सल्टन्सी (TCS) च्या बिझनेस प्रोसेस आऊटसोर्सिंग (बीपीओ) युनिटमधून समोर आलेल्या लैंगिक छळ आणि शोषणाच्या आरोपांमुळे हादरला आहे. यासंदर्भात ९ प्रथम माहिती अहवाल (FIRs) दाखल करण्यात आले आहेत, आणि अनेक आरोपींना ताब्यात घेण्यात आले आहे.
निदा खान, मानव संसाधन (एचआर) व्यवस्थापक, या वाढत्या वादात एक महत्त्वाची व्यक्ती म्हणून समोर आली आहे. ती यापूर्वी फरार म्हणून सूचीबद्ध होती, परंतु १० एप्रिल रोजी तिला अटक करण्यात आल्याचे सांगितले जाते. मात्र काही इतर अहवालांनुसार ती अद्याप फरार असल्याचेही नमूद केले आहे. आसिफ अन्सारी, शफी शेख, शाहरुख कुरेशी, रझा मेमन, दानिश शेख आणि तौसीफ अत्तर हे अटक करण्यात आलेल्या आरोपींमध्ये आहेत.
वयाच्या तिशीत असलेली निदा खान ही सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाची पदवीधर आहे. ती बीपीओ युनिटमध्ये व्यवस्थापकीय एचआर पदावर कार्यरत होती आणि कंपनीच्या अंतर्गत तक्रार समितीचा भाग देखील होती. तिच्या जबाबदाऱ्यांमध्ये कर्मचाऱ्यांच्या तक्रारींचे निवारण करणे, कार्यस्थळाची सुरक्षितता राखणे आणि पॉश (लैंगिक शोषण प्रतिबंध) कायद्याच्या नियमांचे पालन सुनिश्चित करणे यांचा समावेश होता. ती पुणे ऑपरेशन्सशी संबंधित होती आणि जानेवारीमध्ये कंपनी सोडल्याचे सांगितले जाते. मात्र तिच्यावर झालेले आरोप तिच्या व्यावसायिक जबाबदाऱ्यांमुळे विशेषतः गंभीर मानले जात आहेत.
हे ही वाचा:
भारतीय जहाजांना ‘होर्मुझ’ टोल नाही
अमेरिका–इराण युद्ध संपण्याच्या उंबरठ्यावर!
गोल्ड लोनमध्ये दक्षिणेचा दबदबा कायम
‘देवाचे नवे बाप’ ट्रम्प यांचा पोप यांच्या झग्याला हात
अहवालानुसार, तपासकर्त्यांचा असा विश्वास आहे की, खानने तिच्या निदर्शनास आलेल्या आरोपांवर कारवाई करण्याऐवजी त्याकडे दुर्लक्ष केले आणि वरिष्ठ अधिकाऱ्यांपर्यंत बाब पोहोचवली नाही. नाशिक शहर पोलीस आयुक्तालयाच्या मुंबई नाका आणि देवळाली कॅम्प पोलीस ठाण्यांमध्ये एफआयआर दाखल करणाऱ्या अनेक हिंदू महिलांनी असा दावा केला आहे की त्यांच्या नियमित तक्रारींकडे दुर्लक्ष करण्यात आले. काही तक्रारदारांनी असेही सांगितले की, त्यांच्यावर गप्प बसण्यासाठी किंवा दबावाखाली राहण्यासाठी दबाव टाकण्यात आला.
तक्रारदारांच्या मते, त्यांनी पाठवलेल्या ७८ ईमेल्स आणि चॅट संदेशांकडेही तिने दुर्लक्ष केले आणि वरिष्ठांना माहिती दिली नाही. ती पोश समितीची सदस्य असूनही या प्रकरणात कोणतीही कारवाई केली नाही. दुसरीकडे, या गंभीर आरोपांवर प्रतिक्रिया देताना तिने असे म्हटले की अशा घटना व्यवसाय क्षेत्रात सामान्य असतात.
तपासानुसार, निदा खानने तरुण हिंदू महिलांना खोट्या आश्वासनांनी आकर्षित केले आणि त्यांना इस्लामिक परंपरांकडे वळवले. त्यानंतर त्यांना मुस्लिम धार्मिक प्रथा शिकण्यास आणि त्यानुसार पोशाख करण्यास भाग पाडले गेले, असेही सांगितले जाते. तपासादरम्यान तिच्या पुणे येथील संबंधांचीही चौकशी करण्यात आली आहे. ती नाशिकमध्ये काम करत असली तरी पुणे आणि नाशिक दरम्यानच्या तिच्या हालचालींचीही तपासणी सुरू आहे.
लक्षात घेण्यासारखी बाब म्हणजे, २३ वर्षीय दलित हिंदू पीडितेने दाखल केलेल्या पहिल्या अधिकृत तक्रारीत खानचे नाव दानिश शेख आणि तौसीफ अत्तर यांच्यासोबत नमूद आहे. तक्रारदाराने सांगितले की जुलै २०२२ ते फेब्रुवारी २०२६ दरम्यान या तिघांनी हिंदू देवतांबद्दल आक्षेपार्ह टिप्पणी केली, ज्यामुळे तिच्या धार्मिक भावना दुखावल्या. तसेच, आधीच विवाहित असलेल्या दानिशने लग्नाचे आश्वासन देऊन तिच्याशी शारीरिक संबंध ठेवले, तर तौसीफनेही कार्यस्थळी तिच्याशी लैंगिक प्रस्ताव ठेवले.
खानवर गुन्हेगारी धमकी, विनयभंग आणि धार्मिक दबावासंबंधित विविध गुन्ह्यांखाली आरोप ठेवण्यात आले आहेत. अधिकारी या प्रकरणात अधिक व्यापक गैरवर्तनाच्या शक्यतेचीही चौकशी करत आहेत. नाशिक पोलिसांनी सखोल तपासासाठी विशेष तपास पथक (SIT) स्थापन केले आहे.
१८ ते २५ वयोगटातील तरुण महिलांनी सांगितले की त्यांना जास्त पगार, बढती किंवा नोकरीच्या संधींच्या आश्वासनांनी फसवण्यात आले. त्यानंतर त्यांच्यावर लैंगिक संबंध ठेवण्यासाठी दबाव टाकण्यात आला, ब्लॅकमेल, धमक्या आणि काही प्रकरणांमध्ये बलात्कारही झाला. तसेच त्यांना नमाज अदा करणे, रोजा पाळणे, मांसाहार करणे आणि इस्लाम स्वीकारणे यासाठी भाग पाडल्याचा आरोप आहे.
या नेटवर्कच्या दबावाच्या पद्धती, डिजिटल पुरावे आणि आर्थिक व्यवहारांची सध्या एसआयटी मार्फत तपासणी सुरू आहे. एका महिलेवर अत्याचार झालेल्या रिसॉर्टमधील सीसीटीव्ही फुटेज जप्त करण्यात आले आहे. साक्षीदारांच्या मते, हा प्रकार २०२१ पासून सुरू असू शकतो आणि काही प्रकरणांमध्ये परदेशातून आर्थिक मदत मिळाल्याची शक्यता देखील तपासली जात आहे.
