होर्मुझ सामुद्रधुनीत व्यापारी जहाजांवर झालेल्या हल्ल्यानंतर अमेरिका आणि इराण यांच्यातील तणाव पुन्हा तीव्र झाला असून, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणबरोबरचा युद्धविराम आता संपल्याची घोषणा केली आहे. “इराणशी आता मला कोणतीही चर्चा करायची नाही. ते आजारी मानसिकतेचे लोक आहेत. त्यांच्याशी व्यवहार करण्यात काहीच अर्थ नाही,” अशा कठोर शब्दांत ट्रम्प यांनी इराणवर टीका केली.
अलीकडेच होर्मुझ सामुद्रधुनीत व्यापारी जहाजांवर झालेल्या हल्ल्यांसाठी अमेरिकेने इराणला जबाबदार धरले. त्यानंतर अमेरिकेने इराणमधील ८० हून अधिक लष्करी ठिकाणांवर हवाई हल्ले केले. प्रत्युत्तरादाखल इराणने बहरीन आणि कुवेतमधील अमेरिकी लष्करी तळांवर क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन हल्ले केल्याचा दावा करण्यात आला. या घटनांमुळे काही आठवड्यांपूर्वी झालेला तात्पुरता युद्धविराम पूर्णपणे कोलमडल्याचे मानले जात आहे.
तुर्कीची राजधानी अंकारा येथे नाटो शिखर परिषदेदरम्यान पत्रकारांशी बोलताना ट्रम्प म्हणाले, “माझ्या दृष्टीने युद्धविराम आता संपला आहे. इराणच्या नेतृत्वाशी बोलण्यात काहीच अर्थ नाही. ते खोटारडे आहेत, हिंसक आहेत आणि त्यांची मानसिकता विकृत आहे.” त्यांनी पुढे स्पष्ट केले की, भविष्यात राजनैतिक चर्चा होऊ शकतात, मात्र सध्याच्या परिस्थितीत त्यांना त्याची कोणतीही अपेक्षा नाही.
ट्रम्प यांच्या घोषणेनंतर जागतिक तेलबाजारात मोठी अस्थिरता निर्माण झाली. ब्रेंट क्रूडच्या किमतीत ६ टक्क्यांहून अधिक वाढ झाली, तर अमेरिकन क्रूडचे दरही झपाट्याने वाढले. होर्मुझ सामुद्रधुनीतून जगातील मोठ्या प्रमाणावर कच्च्या तेलाची वाहतूक होत असल्याने संघर्ष वाढल्यास जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे.
अमेरिकेने इराणला कच्चे तेल विक्रीसाठी दिलेली विशेष परवानगी देखील रद्द केली आहे. युद्धविराम कराराचा हा महत्त्वाचा भाग होता. ही सवलत रद्द झाल्याने इराणच्या तेल निर्यातीवर पुन्हा निर्बंध लागू झाले असून, त्यामुळे जागतिक तेलपुरवठ्याविषयीची अनिश्चितता आणखी वाढली आहे.
हे ही वाचा:
खलिस्तानी दहशतवादी निज्जरच्या हत्येत भारताचा सहभाग नाही…कॅनडाचे स्पष्टीकरण
“सांस्कृतिक वारशाचा सुगंध आपलेपणाच्या भावनेतून जोडून ठेवतो”
नेहरू नगरमध्ये लिफ्टच्या उघड्या शाफ्टमध्ये पडून १२ वर्षीय मुलाचा मृत्यू
अमेरिका आणि इराण यांच्यात काही आठवड्यांपूर्वी झालेल्या सामंजस्य करारानंतर होर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा खुली करण्याचा आणि दीर्घकालीन शांतता करारासाठी ६० दिवसांच्या चर्चेचा मार्ग मोकळा झाला होता. मात्र जहाजांवरील नव्या हल्ल्यांनंतर दोन्ही देशांनी पुन्हा लष्करी कारवाया सुरू केल्याने शांततेच्या प्रयत्नांना मोठा धक्का बसला आहे.
