भारताच्या परकीय चलनसाठ्यात पुन्हा एकदा मोठी वाढ नोंदवण्यात आली आहे. जागतिक अर्थव्यवस्थेतील अनिश्चितता, डॉलरमधील चढ-उतार आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारातील अस्थिरतेच्या पार्श्वभूमीवर भारताच्या परकीय गंगाजळीत झालेली वाढ अर्थव्यवस्थेसाठी दिलासादायक मानली जात आहे. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (आरबीआय) १३ नोव्हेंबर रोजी जाहीर केलेल्या आकडेवारीनुसार, ६ नोव्हेंबर रोजी संपलेल्या आठवड्यात देशाचा परकीय चलनसाठा २.४९ अब्ज डॉलरने वाढून ७१९.५४७ अब्ज डॉलरवर पोहोचला आहे. याआधीच्या आठवड्यात भारताच्या परकीय चलनसाठ्यात २.६९१ अब्ज डॉलरची घट झाली होती. त्यामुळे ताज्या आकडेवारीत झालेली वाढ महत्त्वाची मानली जात आहे.
या वाढीमध्ये परकीय चलन मालमत्तेचाही वाटा आहे. देशाच्या एकूण परकीय चलनसाठ्यात सर्वाधिक हिस्सा असलेल्या फॉरेन करन्सी ॲसेट्समध्ये २३२ दशलक्ष डॉलरची वाढ झाली असून हा साठा ५९१.३५० अब्ज डॉलरवर पोहोचला आहे. या मालमत्तांमध्ये अमेरिकी डॉलरसोबतच युरो, ब्रिटिश पौंड आणि जपानी येन यांसारख्या प्रमुख आंतरराष्ट्रीय चलनांचा समावेश असतो. या चलनांच्या डॉलरच्या तुलनेतील विनिमय मूल्यात होणाऱ्या बदलांचाही भारताच्या परकीय चलनसाठ्याच्या एकूण मूल्यावर परिणाम होत असतो. त्यामुळे जागतिक चलन बाजारातील हालचाली भारताच्या परकीय गंगाजळीवर थेट प्रभाव टाकतात.
विशेष म्हणजे, या आठवड्यात सोन्याच्या साठ्यात सर्वाधिक वाढ नोंदवण्यात आली आहे. आरबीआयच्या आकडेवारीनुसार, भारताच्या सोन्याच्या साठ्याच्या मूल्यात २.२०५ अब्ज डॉलरची वाढ होऊन तो १०४.७९६ अब्ज डॉलरवर पोहोचला आहे. याशिवाय आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीकडून मिळणाऱ्या विशेष आहरण अधिकार अर्थात एसडीआरमध्ये ५२ दशलक्ष डॉलरची वाढ झाली असून हा साठा १८.६१० अब्ज डॉलरवर गेला आहे. तर आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीमधील भारताची राखीव स्थिती एक दशलक्ष डॉलरने वाढून ४.७९१ अब्ज डॉलर झाली आहे. सोन्याच्या साठ्यातील ही वाढ देशाच्या परकीय गंगाजळीला बळ देणारी ठरली आहे.
हे ही वाचा:
शेख हसीनांच्या परतीसाठी भारताच्या दोन अटी?
‘छावा’ला मागे टाकत ‘रामायण’ची बॉक्स ऑफिसवर विक्रमी झेप
सोनियांविरुद्धची पोस्ट झोंबल्याने काँग्रेसचा कंगनावर एफआयआर
डॉ. थंगजाम धाबाली सिंग यांना वन इंडिया पुरस्कार
दरम्यान, भारताचा परकीय चलनसाठा ४ सप्टेंबर रोजी संपलेल्या आठवड्यात ७८५.७०६ अब्ज डॉलर या ऐतिहासिक उच्चांकावर पोहोचला होता. त्यावेळी अनिवासी भारतीयांकडून ठेवी आकर्षित करण्यासाठी बँकांना विशेष स्वॅप सुविधा देण्यात आली होती. या माध्यमातून बँकांनी तब्बल १३३ अब्ज डॉलरचा निधी उभारला होता. मात्र, त्यानंतर परकीय चलनसाठ्यात सातत्याने घट होत होती. आता नोव्हेंबरच्या पहिल्या आठवड्यात झालेल्या वाढीमुळे या घसरणीला काही प्रमाणात ब्रेक लागला आहे. परकीय चलनसाठा मजबूत असल्यामुळे आंतरराष्ट्रीय व्यापारातील देयके चुकती करणे, आयातीचा खर्च भागवणे आणि रुपयाच्या विनिमय दरातील अनावश्यक चढ-उतार नियंत्रित करणे अधिक सुलभ होते. त्यामुळे भारताच्या आर्थिक स्थैर्याच्या दृष्टीने ही वाढ महत्त्वपूर्ण मानली जात आहे.
