आता कसोटीतही ‘स्टॉप घड्याळ’

आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने (आयसीसी) नुकतेच आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटसाठी अनेक नव्या नियमांना मंजुरी दिली असून, त्यात मर्यादा रेषेवरील झेलाचा नियम, एकदिवसीय सामन्यांत ३५व्या षटकानंतर एकच चेंडू वापरणे आणि कसोटी सामन्यांत ‘स्टॉप घड्याळ’ लागू करणे या महत्त्वाच्या बदलांचा समावेश आहे.

कसोटी सामन्यांत ‘स्टॉप घड्याळ’ सुरू

कसोटी सामन्यांत षटकांचा वेग खालावतो ही दीर्घकाळची समस्या असून, आता यावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी आयसीसीने स्टॉप घड्याळ (Stop Clock) नियम लागू केला आहे.

• क्षेत्ररक्षण करणाऱ्या संघाने एका षटकानंतर पुढील षटकासाठी ६० सेकंदांत सज्ज व्हावे लागेल.

• उशीर झाला तर दोन इशारे दिले जातील.

• तरीही वेळेवर षटक सुरू न केल्यास ५ धावांची शिक्षा केली जाईल.

• दर ८० षटकांनंतर ही चेतावणी नव्याने सुरू होईल.

• हा नियम २०२५–२७ कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धेपासून लागू झाला आहे.

चेंडूवर लाळ लावल्यास चेंडू बदलणे आता बंधनकारक नाही

• चेंडूवर लाळ लावण्यावर बंदी कायम आहे.

• मात्र, लाळ आढळल्यास अंपायरांनी त्वरित चेंडू बदलणे आवश्यक नाही.

• फसवणूक टाळण्यासाठी हा बदल करण्यात आला आहे.

• जर अंपायरांना वाटले की चेंडूवर लाळ लावल्याने फारसा परिणाम झाला नाही, तर चेंडू बदलला जाणार नाही.

• अशा वेळी फलंदाजी करणाऱ्या संघाला ५ धावा दिल्या जातील.

दुहेरी अपील आणि निर्णयाच्या क्रमाची अचूक मांडणी

• एखाद्या चेंडूवर दोन वेगवेगळी अपील झाल्यास (उदा. अडवून बाद आणि धावबाद), घटनेचा जो क्रम आहे, त्यानुसारच निर्णय घेतले जातील.

• उदाहरणार्थ, जर अडवून बाद आधी झाले आणि फलंदाज बाद ठरला, तर चेंडू मृत मानला जाईल आणि नंतरच्या अपीलवर चर्चा होणार नाही.

संपूर्ण झेल झाला का हे तपासले जाईल – नो बॉल असला तरीही

• आधी झेल पूर्ण झाला की नाही हे पाहण्याची गरज नो बॉलसाठी लागत नसे.

• आता मात्र नो बॉल जरी ठरवली गेली, तरी झेल पूर्ण झाला का, हे पाहिले जाईल.

• जर झेल योग्य असेल, तर फक्त नो बॉलची धाव मिळेल.

• अन्यथा फलंदाजांनी घेतलेल्या धावा मिळतील.

जाणूनबुजून अर्धवट धावा घेतल्यास शिक्षेचा नियम स्पष्ट

• फलंदाजाने मुद्दाम क्रीजमध्ये न पोहोचता धावा चोरल्या, असे वाटल्यास, अंपायर क्षेत्ररक्षण संघाकडून विचारतील – पुढच्या चेंडूसाठी कोण फलंदाज समोर येणार?

• अशा वेळी पाच धावांची शिक्षा कायम राहील.

• जर अंपायरांना वाटले की चुकीचा हेतू नव्हता, तर शिक्षा केली जाणार नाही.

घटक अपघातास पात्र खेळाडूसाठी पूर्णवेळ राखीव खेळाडूचा प्रयोग

• गंभीर दुखापती झाल्यास, देशांतर्गत प्रथम दर्जाच्या सामन्यांत पूर्णवेळ बदल खेळाडू घेण्याचा प्रयोग करण्यात येईल.

• हा बदल फक्त दिसणाऱ्या आणि गंभीर दुखापतीसाठी करता येईल – किरकोळ स्नायू दुखापतीसाठी नाही.

• हा नियम सध्या प्रायोगिक पातळीवर सदस्य देशांच्या इच्छेनुसार लागू करण्यात येईल.