अमेरिकेच्या मध्यावधी निवडणुकीत राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या रिपब्लिकन पक्षाला मोठा राजकीय धक्का बसल्यानंतर जागतिक तेल बाजारात मोठी उलथापालथ झाली आहे. अमेरिकी संसदेच्या दोन्ही सभागृहांमध्ये डेमोक्रॅटिक पक्षाने आघाडी मजबूत केल्याचे संकेत मिळताच आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती जवळपास १० टक्क्यांनी घसरल्या आहेत. अमेरिकेतील राजकीय बदलांचा परिणाम केवळ देशांतर्गत अर्थव्यवस्थेपुरता मर्यादित न राहता जागतिक बाजारपेठेवरही होत असल्याचे या घडामोडीतून स्पष्ट झाले आहे. तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे चिंतेत असलेल्या जागतिक अर्थव्यवस्थेला या घसरणीमुळे काहीसा दिलासा मिळाला आहे.
निवडणूक निकालानंतर कच्च्या तेलाच्या बाजारात मोठ्या प्रमाणावर विक्रीचा दबाव निर्माण झाला. अमेरिकेतील वेस्ट टेक्सास इंटरमिजिएट म्हणजेच डब्ल्यूटीआय क्रूडचा भाव जवळपास १० टक्क्यांनी घसरून प्रति बॅरल ८७.६८ डॉलरवर आला. तर आंतरराष्ट्रीय बाजारातील प्रमुख मानक असलेल्या ब्रेंट क्रूडच्या किमतीत ९.२० टक्क्यांची घसरण झाली. ब्रेंट क्रूडचा भाव ९४.०८ डॉलरवरून घसरून ९३.४० डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत खाली आला. जागतिक तेल बाजारात एकाच वेळी झालेली ही मोठी घसरण गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाची ठरली आहे.
हे ही वाचा:
दिल्लीमध्ये हवेच्या गुणवत्ता निर्देशांकाने ५०० चा टप्पा ओलांडला
इंडी आघाडीच्या रॅलीचा व्यापाराला फटका; देशव्यापी ‘धिक्कार दिन’ पाळणार
इराणला तेल निर्यातीत मदत केल्याप्रकरणी भारतीय दाम्पत्यावर निर्बंध
या घसरणीमागे अमेरिकेतील राजकीय समीकरणांसोबतच इराणबाबत बदलणारी भूमिका महत्त्वाची मानली जात आहे. अमेरिकी संसदेत डेमोक्रॅटिक पक्षाचे बळ वाढल्यामुळे ट्रम्प प्रशासनावर परराष्ट्र धोरणाबाबत दबाव निर्माण होण्याची शक्यता आहे. अमेरिका आणि इराण यांच्यात चर्चेचा मार्ग खुला होऊन संघर्ष कमी होऊ शकतो, अशी अपेक्षा गुंतवणूकदारांना वाटत आहे. दोन्ही देशांमधील तणाव कमी झाल्यास पश्चिम आशियातून कच्च्या तेलाचा पुरवठा सुरळीत होण्याची शक्यता आहे. पुरवठ्यातील संभाव्य वाढीच्या अपेक्षेने बाजारातील तेलाचे दर खाली आले आहेत.
कच्च्या तेलाच्या किमतीतील ही घसरण भारतासारख्या मोठ्या तेल आयातदार देशासाठीही महत्त्वाची आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेल स्वस्त झाल्यास भारताचे आयात बिल कमी होण्यास मदत होऊ शकते. त्याचबरोबर महागाईचा दबाव, वाहतूक खर्च आणि उत्पादन खर्च कमी होण्याची शक्यताही निर्माण होते. मात्र, पश्चिम आशियातील भू-राजकीय तणाव अद्याप पूर्णपणे निवळलेला नाही. त्यामुळे तेलाच्या किमतींमधील घसरण कायम राहणार की पुन्हा तेजी येणार, हे आगामी काळातील अमेरिका-इराण संबंध आणि जागतिक तेलपुरवठ्याच्या परिस्थितीवर अवलंबून असेल.
