भारतातील उपग्रह इंटरनेट क्षेत्रात स्पर्धा तीव्र होण्याची चिन्हे दिसत असून, एलॉन मस्क यांच्या मालकीची स्टारलिंक कंपनी देशात हाय-स्पीड इंटरनेट सेवा सुरू करण्यासाठी सज्ज असल्याचा दावा करत आहे. भारतीय नियामक संस्था, उद्योग क्षेत्र आणि दूरसंचार सेवा पुरवठादारांसोबत गेल्या काही वर्षांपासून काम केल्यानंतर कंपनीने आवश्यक पायाभूत सुविधा उभारल्याचे आणि त्यासाठी आवश्यक सरकारी मंजुरी मिळाल्याचे स्पष्ट केले आहे. १६ ऑक्टोबर रोजी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म ‘एक्स’वरून कंपनीने आपली भूमिका मांडली. उपग्रहांच्या माध्यमातून वेगवान इंटरनेट सेवा उपलब्ध करून देण्याच्या तयारीत असलेल्या स्टारलिंकच्या प्रवेशामुळे देशातील दुर्गम आणि इंटरनेट कनेक्टिव्हिटी मर्यादित असलेल्या भागांना पर्यायी सेवा मिळण्याची शक्यता आहे. मात्र, प्रत्यक्ष व्यावसायिक सेवा कधी सुरू होणार, याबाबत अंतिम स्पष्टता आवश्यक आहे.
स्टारलिंकची ही भूमिका रिलायन्स इंडस्ट्रीजने उपग्रह संचार क्षेत्रातील स्पर्धेबाबत मांडलेल्या भूमिकेनंतर समोर आली आहे. मुकेश अंबानी यांच्या नेतृत्वाखालील रिलायन्सने या क्षेत्रात स्टारलिंकसह अन्य कंपन्यांच्या प्रवेशाचे स्वागत केले असले, तरी भारतात व्यवसाय करणाऱ्या सर्व कंपन्यांनी देशातील कायदे, सरकारी धोरणे आणि नियामक नियमांचे समान पालन करणे आवश्यक असल्याचे स्पष्ट केले आहे. रिलायन्सने आपल्या निवेदनात जिओच्या प्रवासाचा दाखला देत २०१६ मध्ये दूरसंचार क्षेत्रात प्रवेश केल्यानंतर कंपनीने ग्राहकवर्गाचा मोठा विस्तार केल्याचे नमूद केले. उपग्रह इंटरनेट क्षेत्रातही ग्राहकांना चांगली सेवा मिळावी, यासाठी स्पर्धा महत्त्वाची ठरणार आहे. त्यामुळे स्टारलिंकचा भारतातील प्रवेश हा केवळ एका परदेशी कंपनीच्या विस्तारापुरता मर्यादित नसून, देशातील दूरसंचार क्षेत्रातील विद्यमान कंपन्यांसमोर नवे आव्हान उभे करणारा ठरू शकतो.
हे ही वाचा:
विकसित भारताचे स्वप्न साकारण्यासाठी ८ ते ९ टक्के विकासदर आवश्यक
भारताच्या परकीय चलन साठ्यात ८.५८ अब्ज डॉलरची घट
अजय देवगणच्या बंगल्यातील अनधिकृत बांधकामावर हातोडा
दिपकेला प्रतिबंधात्मक अटक; नेहा बोराची सुटका
दरम्यान, भारतात उपग्रह इंटरनेट सेवा सुरू करण्यासाठी केवळ परवाना मिळणे पुरेसे नसून, स्पेक्ट्रमचे वाटप, सुरक्षा निकष आणि अन्य नियामक अटींची पूर्तता करणे आवश्यक आहे. स्टारलिंकबरोबरच रिलायन्स जिओ आणि भारती समूहाच्या पाठबळावर कार्यरत असलेली यूटेलसॅट वनवेब ही कंपनीही या क्षेत्रात सक्रिय आहे. या कंपन्यांच्या माध्यमातून उपग्रह आधारित इंटरनेट सेवा विस्तारण्याची शक्यता आहे. विशेषतः दुर्गम गावे, डोंगराळ प्रदेश, सीमावर्ती भाग आणि पारंपरिक दूरसंचार नेटवर्क पोहोचण्यास अडचणी येणाऱ्या क्षेत्रांमध्ये अशा सेवांचा उपयोग होऊ शकतो. मात्र, ग्राहकांना सेवा कोणत्या दरात उपलब्ध होणार, इंटरनेटचा वेग किती असेल आणि व्यावसायिक सेवा प्रत्यक्ष कधी सुरू होतील, हे महत्त्वाचे प्रश्न अद्याप आहेत. त्यामुळे स्टारलिंकच्या प्रवेशाकडे भारतीय इंटरनेट बाजारपेठेतील संभाव्य बदल म्हणून पाहिले जात असून, आगामी काळात सरकारी नियमांची पूर्तता आणि कंपन्यांची व्यावसायिक तयारी यावर या स्पर्धेची दिशा अवलंबून असेल.
