इडली-सांबार हा भारतातील सर्वाधिक लोकप्रिय आणि आवडीने खाल्ला जाणारा नाश्ता आहे. हलका, चविष्ट आणि पचायला सोपा असल्यामुळे अनेकांच्या दिवसाची सुरुवात इडली-सांबारने होते. मात्र, हा नाश्ता शरीराला पुरेसे प्रोटीन देतो का, याबाबत अनेकांच्या मनात संभ्रम असतो. इडली प्रामुख्याने तांदूळ आणि उडीद डाळीपासून तयार केली जाते. त्यामुळे त्यातून कार्बोहायड्रेटसोबत प्रोटीनही मिळते. साधारण दोन मध्यम आकाराच्या इडल्यांमधून सुमारे ५ ते ७ ग्रॅम प्रोटीन मिळू शकते. मात्र, इडलीमध्ये तांदळाचे प्रमाण तुलनेने अधिक असल्याने तिला प्रोटीनचा अत्यंत समृद्ध स्रोत म्हणता येणार नाही. इडलीला पौष्टिक बनवण्यात सांबारची भूमिका मात्र महत्त्वाची आहे.
सांबारमध्ये तूरडाळीसोबत विविध भाज्यांचा वापर केला जातो. त्यामुळे त्यातून प्रोटीनसोबत फायबर, जीवनसत्त्वे आणि खनिजेही मिळतात. एका वाटी सांबारमधून साधारण ४ ते ६ ग्रॅम प्रोटीन मिळू शकते. म्हणजेच दोन इडल्या आणि एक वाटी सांबार खाल्ल्यास एकूण अंदाजे ९ ते १३ ग्रॅम प्रोटीन मिळू शकते. हे प्रमाण इडलीचा आकार, डाळीचे प्रमाण आणि सांबार तयार करण्याच्या पद्धतीनुसार बदलू शकते. विशेष म्हणजे इडली तयार करताना तांदूळ आणि डाळ आंबवली जात असल्यामुळे ती तुलनेने पचायला सोपी होऊ शकते. सांबारमध्ये गाजर, टोमॅटो, भोपळा, शेवगा, कांदा यांसारख्या भाज्या असल्यास नाश्त्याचे एकूण पोषणमूल्य आणखी वाढते. त्यामुळे इडली-सांबार हा केवळ पोट भरणारा नाश्ता नसून शरीराला विविध पोषक घटक देणारा पर्याय ठरू शकतो.
हे ही वाचा:
छोटा राजनच्या नावाने ११ कोटींची खंडणी मागणारी टोळी गजाआड
प्रवेश नाकारल्यामुळे कूपर रुग्णालयात बुरखा घातलेल्या महिलेचा गोंधळ
भारताच्या अर्थव्यवस्थेला जपानच्या जेसीआरकडून ‘ए’ रेटिंग
मात्र, ज्या व्यक्तींना दररोज जास्त प्रोटीनची गरज असते, त्यांनी केवळ इडली-सांबारवर प्रोटीनसाठी अवलंबून राहणे योग्य नाही. नाश्ता अधिक संतुलित करण्यासाठी इडली-सांबारसोबत दही, मूग, शेंगदाण्याची चटणी किंवा इतर प्रोटीनयुक्त पदार्थांचा समावेश करता येतो. विशेषतः व्यायाम करणाऱ्या किंवा प्रोटीनचे प्रमाण वाढवू इच्छिणाऱ्या व्यक्तींनी संपूर्ण दिवसातील आहाराकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे. त्यामुळे इडली-सांबारला ‘प्रोटीनचा उत्तम स्रोत’ असे म्हणण्यापेक्षा प्रोटीन, कार्बोहायड्रेट, फायबर आणि इतर पोषक घटकांचा समतोल देणारा नाश्ता असे म्हणणे अधिक योग्य ठरेल. योग्य प्रमाणात आणि पौष्टिक पदार्थांसोबत घेतल्यास इडली-सांबार हा रोजच्या आहारातील आरोग्यदायी पर्याय नक्कीच ठरू शकतो.
