रात्रीचे दोन वाजले आहेत, डोळे मिटले आहेत; मात्र झोप काही केल्या येत नाही. अशावेळी अनेकजण मोबाईल हातात घेतात, सोशल मीडिया पाहतात किंवा वारंवार घड्याळाकडे पाहत राहतात. मात्र या सवयींमुळे मेंदू अधिक सक्रिय होतो आणि झोप आणखी लांबणीवर पडू शकते. तज्ज्ञांच्या मते, अधूनमधून अशी समस्या होणे सामान्य आहे. मात्र वारंवार रात्री उशिरापर्यंत जाग येत असेल किंवा दिवसभर थकवा जाणवत असेल, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नये.
झोप येत नसेल तर सर्वप्रथम स्वतःवर झोपण्याचा दबाव आणू नका. सुमारे २० मिनिटे झोप आली नाही तर अंथरुणातून उठून मंद प्रकाशात शांत आणि कंटाळवाणे वाटणारे पुस्तक वाचा किंवा काही वेळ शांत बसा. झोप येऊ लागली की पुन्हा अंथरुणावर जा. या वेळी मोबाईल, टीव्ही किंवा लॅपटॉपचा वापर टाळणे महत्त्वाचे आहे. स्क्रीनमधून येणारा प्रकाश आणि सतत मिळणारी माहिती मेंदूला जागृत ठेवू शकते. तसेच खोली शक्यतो अंधारी, शांत आणि आरामदायी तापमानाची ठेवा. काही लोकांना हळू श्वसन, ध्यान किंवा शरीरातील स्नायू सैल करण्याच्या व्यायामाचाही फायदा होतो.
हे ही वाचा:
अनफिट तरीही अफगाणिस्तान मालिकेसाठी संघात!
दिशा सालियन प्रकरण: ६ वर्षांनंतर सीबीआय जादूचा दिवा घासणार?
छोटा राजनच्या नावाने ११ कोटींची खंडणी मागणारी टोळी गजाआड
रात्री उशिरा चहा, कॉफी, एनर्जी ड्रिंक किंवा निकोटीनचे सेवन टाळावे. दिवसभर नियमित शारीरिक हालचाल आणि सकाळच्या नैसर्गिक प्रकाशात काही वेळ घालवणे शरीराचे झोप-जागरणाचे चक्र व्यवस्थित ठेवण्यास मदत करू शकते. दररोज जवळपास एकाच वेळी झोपणे आणि उठणे ही सवयही उपयुक्त ठरते. झोपण्यापूर्वी जड जेवण, मद्यपान आणि खूप व्यायाम टाळणे चांगले. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, “आजही झोप येणार नाही” अशी चिंता करत पडून राहू नका. ताण आणि चिंता झोपेची समस्या वाढवू शकतात. जर आठवड्यातून अनेकदा झोप लागत नसेल, ही समस्या दीर्घकाळ सुरू असेल किंवा दिवसा कामावर परिणाम होत असेल, तर डॉक्टर किंवा झोपेच्या तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे योग्य ठरेल. झोपेसाठी औषधे स्वतःहून घेण्याऐवजी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे अधिक सुरक्षित आहे.
