देशाची आर्थिक स्थिती अधिक मजबूत करण्यासाठी केंद्र सरकारने वित्तीय शिस्तीवर भर कायम ठेवला असून, २०३० पर्यंत सार्वजनिक कर्जाचे प्रमाण सकल देशांतर्गत उत्पादनाच्या (GDP) ५० टक्क्यांपर्यंत आणण्याचे लक्ष्य निश्चित केले आहे. केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी सरकारची वित्तीय शिस्तीबाबतची भूमिका स्पष्ट केली. सार्वजनिक कर्जाचे व्यवस्थापन, सरकारी खर्चावर नियंत्रण आणि आर्थिक विकासाचा वेग कायम राखणे या तीन प्रमुख बाबींवर सरकारचे लक्ष केंद्रित आहे. या लक्ष्यामुळे देशाच्या अर्थव्यवस्थेला दीर्घकालीन स्थैर्य देण्यासोबतच गुंतवणूक आणि विकासासाठी अनुकूल वातावरण निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.
सार्वजनिक कर्जाचे प्रमाण जीडीपीच्या ५० टक्क्यांपर्यंत आणण्याचे उद्दिष्ट साध्य करण्यासाठी सरकारला महसूल आणि खर्च यांच्यात योग्य समतोल राखावा लागणार आहे. उदाहरणार्थ, देशाचा वार्षिक जीडीपी १०० लाख कोटी रुपये गृहीत धरल्यास, कर्जाचे प्रमाण ५० टक्के असताना सार्वजनिक कर्जाचे मूल्य ५० लाख कोटी रुपये होईल. मात्र, हा केवळ उदाहरणासाठी घेतलेला आकडा आहे. प्रत्यक्ष कर्जाची रक्कम देशाच्या संबंधित वर्षातील जीडीपी आणि सार्वजनिक कर्जाच्या व्याप्तीवर अवलंबून असेल. कर्जाचे प्रमाण कमी झाल्यास व्याज देयकांवरील आर्थिक दबाव नियंत्रित ठेवण्यास मदत होऊ शकते.
हे ही वाचा:
भारत-अमेरिका व्यापार करार अंतिम टप्प्यात
अल्पवयीन मुलीवरील अत्याचार-हत्येचा आरोपी पोलिसांच्या गोळीबारात ठार
भारत-बांगलादेश सीमेवर कुंपणाच्या कामाला वेग
पुण्यात बनावट नोटा छापणाऱ्या टोळीचा पर्दाफाश; चौघे पोलिसांच्या जाळ्यात
सरकारच्या खर्चामध्ये पायाभूत सुविधा, आरोग्य, शिक्षण, रोजगारनिर्मिती आणि सामाजिक कल्याण योजनांना महत्त्वाचे स्थान आहे. त्यामुळे वित्तीय तूट कमी करताना विकासकामांसाठी आवश्यक निधी उपलब्ध ठेवणे हे सरकारसमोरील महत्त्वाचे आव्हान आहे. कर महसुलात वाढ, सरकारी योजनांच्या खर्चाचे प्रभावी व्यवस्थापन आणि सार्वजनिक निधीचा योग्य वापर या माध्यमांतून वित्तीय स्थिती सुधारण्याचा प्रयत्न केला जाऊ शकतो. त्याचबरोबर रस्ते, रेल्वे, बंदरे आणि ऊर्जा क्षेत्रातील भांडवली गुंतवणूक आर्थिक व्यवहारांना चालना देऊ शकते.
दरम्यान, जागतिक आर्थिक अनिश्चितता, आंतरराष्ट्रीय बाजारातील चढ-उतार आणि व्याजदरांमधील बदल यांचा सरकारी कर्ज व्यवस्थापनावर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे २०३० पर्यंतचे लक्ष्य गाठण्यासाठी सातत्यपूर्ण आर्थिक नियोजन आवश्यक ठरणार आहे. सार्वजनिक कर्जाचे प्रमाण जीडीपीच्या ५० टक्क्यांपर्यंत आणण्याचे उद्दिष्ट साध्य करताना आर्थिक विकासाचा वेग आणि सामाजिक योजनांवरील खर्च यांच्यात समतोल राखणे महत्त्वाचे ठरेल.
