भारताच्या परकीय चलनसाठ्यात पुन्हा एकदा मोठी घट झाली आहे. २ ऑक्टोबर रोजी संपलेल्या आठवड्यात देशाचा परकीय चलनसाठा ७३४.६ अब्ज डॉलरवर आला आहे. विशेष म्हणजे, सलग चौथ्या आठवड्यात परकीय चलनसाठ्यात घट झाली आहे. ४ सप्टेंबर रोजी भारताचा परकीय चलनसाठा ७८५.७१ अब्ज डॉलरच्या विक्रमी उच्चांकावर पोहोचला होता. त्यानंतर आतापर्यंत सुमारे ५० अब्ज डॉलरची घट झाली आहे. त्यामुळे परकीय चलनसाठ्यातील या घसरणीकडे आर्थिक क्षेत्राचे लक्ष लागले आहे.
रुपयावरील दबाव कमी करण्यासाठी भारतीय रिझर्व्ह बँकेकडून परकीय चलन बाजारात हस्तक्षेप केला जात असल्याचे मानले जाते. रुपयाच्या मूल्यावर मोठा दबाव निर्माण झाल्यास आरबीआय बाजारात डॉलरची विक्री करून रुपयाला आधार देण्याचा प्रयत्न करते. अशा वेळी आरबीआयच्या परकीय चलनसाठ्यातील डॉलरचा काही भाग बाजारात येतो आणि त्यामुळे एकूण साठ्यात घट होऊ शकते. सध्या डॉलरची मजबूत स्थिती आणि रुपयातील चढ-उतार यामुळे चलन बाजारात दबाव कायम असल्याचे चित्र आहे. त्यामुळे आरबीआयच्या हस्तक्षेपाचाही परकीय चलनसाठ्यावर परिणाम होत असल्याचे दिसून येते.
हे ही वाचा:
यूपीआयवरील एमडीआर शुल्क पुढच्या वर्षापर्यंत लांबणीवर?
पडद्यावर सैनिक साकारला, पुढे कारगिलच्या रणभूमीवर केलेली सेवा
अंबानींवर निशाणा साधला; केंद्राने केला खुलासा
परकीय चलनसाठा हा देशाच्या आर्थिक स्थैर्यासाठी महत्त्वाचा मानला जातो. भारताला कच्चे तेल, यंत्रसामग्री आणि विविध आवश्यक वस्तूंची मोठ्या प्रमाणावर आयात करावी लागते. या आयातीसाठी डॉलरची गरज असते. आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्या किंवा डॉलर मजबूत झाला तर भारताच्या आयात खर्चात वाढ होते. त्याचा परिणाम परकीय चलनसाठ्यावर होऊ शकतो. त्याचबरोबर परदेशी गुंतवणुकीचा ओघ, रुपयाचे मूल्य आणि जागतिक आर्थिक परिस्थिती यांचाही साठ्यावर परिणाम होतो. त्यामुळे सध्याच्या घसरणीमागे अनेक आंतरराष्ट्रीय आणि देशांतर्गत घटक कारणीभूत आहेत.
मात्र, ७३४.६ अब्ज डॉलरचा परकीय चलनसाठा अजूनही मजबूत पातळीवर आहे. त्यामुळे साठ्यात झालेली घट म्हणजे भारतीय अर्थव्यवस्थेसमोर तातडीचे संकट निर्माण झाले आहे, असे मानता येणार नाही. मात्र, विक्रमी पातळीपासून सुमारे ५० अब्ज डॉलरची घसरण आणि सलग चार आठवड्यांची घट निश्चितच लक्षवेधी आहे. आगामी काळात रुपयाची स्थिती, कच्च्या तेलाच्या किमती, डॉलरची हालचाल आणि परदेशी गुंतवणुकीचा प्रवाह यावर परकीय चलनसाठ्याची दिशा अवलंबून राहणार आहे. रुपयावरील दबाव कमी झाल्यास आणि परकीय भांडवलाचा ओघ वाढल्यास साठ्यात पुन्हा वाढ होण्याची शक्यता आहे.
