सनातन धर्मात पितृपक्षाला विशेष महत्त्व आहे. हा काळ पूर्णपणे पूर्वजांना समर्पित असतो. यावर्षी पितृपक्षाची सुरुवात शनिवारी पौर्णिमा श्राद्धाने होणार असून तो १० ऑक्टोबरपर्यंत चालणार आहे. पितृपक्षाच्या १६ दिवसांच्या कालावधीत लोक आपल्या पूर्वजांच्या आत्म्याच्या शांतीसाठी आणि त्यांच्याप्रती श्रद्धा व्यक्त करण्यासाठी तर्पण आणि पिंडदान करतात. याला ‘सोळा श्राद्ध’, ‘श्राद्ध पक्ष’, ‘महालय पक्ष’ अशा विविध नावांनीही ओळखले जाते.
अशी धार्मिक मान्यता आहे की, पितृपक्षात दररोज नियमानुसार पूर्वजांचे पिंडदान, तर्पण आणि श्राद्ध केल्याने लोकांना पितृदोष आणि पूर्वजांच्या ऋणातून मुक्ती मिळते. कुटुंबीयांना पूर्वजांचा आशीर्वाद प्राप्त होतो, ज्यामुळे जीवनात सुख, शांती आणि समृद्धी कायम राहते.
पितृपक्षाच्या काळात लोकांनी दररोज आपल्या पूर्वजांच्या आत्म्याच्या शांतीसाठी आणि मोक्षासाठी तर्पण व पिंडदान करावे. त्यांच्याप्रती आपली कृतज्ञता आणि श्रद्धा व्यक्त करावी. या १६ दिवसांमध्ये कुटुंबाचे संपूर्ण लक्ष आणि ऊर्जा पूर्वजांना प्रसन्न करून त्यांचा आशीर्वाद मिळवणे आणि पितृऋणातून मुक्त होण्यावर केंद्रित असावी.
मात्र, घरापासून दूर राहणारे अनेक लोक पितृपक्षाच्या काळात आपल्या पैतृक स्थळी पोहोचू शकत नाहीत. कामानिमित्त किंवा अन्य कारणांमुळे ते घरापासून दूर असतात, मात्र आपल्या पूर्वजांप्रती त्यांच्या मनात खोल श्रद्धा आणि भावना असतात. त्यांच्या आत्म्याच्या शांतीसाठी, मोक्षासाठी आणि आशीर्वादासाठी ते श्राद्ध व तर्पण करू इच्छितात. तुम्हीही त्यापैकी एक असाल, तर आपल्या क्षमतेनुसार काही उपाय करून पूर्वजांचा आशीर्वाद मिळवण्याबरोबरच पितृदोष आणि पितृऋणातून मुक्ती मिळवू शकता.
हे ही वाचा:
ज्ञानेश कुमारांच्या अडचणीत वाढ
ज्ञानेशकुमार, २४ तासात राजीनामा द्या, नाहीतर २ ऑक्टोबरपासून आंदोलन
सिक्कीमच्या रिंबी गावावर भूस्खलनाचा कहर
राहुल गांधींना आरसा दाखवणारा चेन्निथलांचा जुना व्हीडिओ व्हायरल
पितृपक्षात आपल्या पूर्वजांसाठी श्राद्ध, तर्पण आणि ब्राह्मण भोजन करवण्याची परंपरा आहे. मात्र, बदलत्या काळात आणि आधुनिक जीवनशैलीत प्रत्येकासाठी हे करणे शक्य होत नाही. प्रत्येकाला आपल्या पैतृक स्थळी जाऊन हे विधी नियमानुसार पूर्ण करता येत नाहीत. अशा परिस्थितीत, आपल्या पैतृक स्थळापासून दूर राहूनही पूर्वजांप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्यास आणि त्यांना प्रसन्न करण्यास मदत करणारे काही उपाय पाहूया. यामुळे त्यांचा आशीर्वादही मिळवता येऊ शकतो.
घरापासून दूर राहणारे आणि पितृपक्षात आपल्या पितरांना प्रसन्न करू इच्छिणारे लोक १६ दिवसांच्या कालावधीत दररोज पशु-पक्ष्यांना अन्न खाऊ घालू शकतात. यासाठी आपल्या घराच्या छतावर किंवा बाल्कनीमध्ये पक्ष्यांसाठी धान्य आणि पाणी ठेवू शकता. पशूंना भाकरी किंवा फळे खाऊ घालू शकता.
धार्मिक मान्यतेनुसार, पितृपक्षात गोसेवेला विशेष महत्त्व आहे. त्यामुळे तुमच्या आसपास गोशाळा असल्यास तेथे जाऊन गायींची सेवा करा. त्यांना चारा किंवा भाकरी खाऊ घाला. पूर्वजांच्या स्मृती दीर्घकाळ जिवंत ठेवण्यासाठी तुम्ही त्यांच्या नावाने झाड लावू शकता. त्याचबरोबर त्या झाडाची नियमित सेवा आणि देखभाल करत राहा.
पितृपक्षाच्या काळात गरीबांना मदत करणे, गरजूंच्या मदतीसाठी पुढे येणे, त्यांना भोजन देणे तसेच आर्थिक मदत किंवा आवश्यक वस्तू उपलब्ध करून देणे हे देखील अत्यंत शुभ मानले जाते.
याशिवाय, पितृपक्षात दररोज संध्याकाळी आपल्या घरात दक्षिण दिशेकडे तोंड करून तेलाचा दिवा लावा. दिवसा किंवा संध्याकाळच्या वेळी पिंपळाच्या झाडाच्या मुळाशी पाणी, कच्चे दूध आणि काळे तीळ यांचे मिश्रण अर्पण करा. झाडाखाली मोहरीच्या तेलाचा दिवा लावा आणि आपल्या पूर्वजांचे स्मरण करा.
