अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणविरोधात पुन्हा एकदा आक्रमक भूमिका घेत पश्चिम आशियातील तणाव अधिकच वाढवला आहे. अमेरिकेने सुचवलेला करार इराणने नाकारल्यास देशातील महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधांवर—विशेषतः पूल आणि वीज प्रकल्पांवर—थेट हल्ला करण्याची चेतावणी त्यांनी दिली आहे. या वक्तव्यामुळे आधीच तणावग्रस्त असलेल्या परिस्थितीत आणखी अस्थिरता निर्माण झाली आहे.
गेल्या काही दिवसांत अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संबंध अधिकच बिघडले आहेत. विशेषतः होर्मुझ सामुद्रधुनी परिसरात घडलेल्या घटनांनंतर दोन्ही देश आमनेसामने उभे ठाकले आहेत. या सामुद्रधुनीतून जगातील मोठ्या प्रमाणावर तेल वाहतूक होत असल्याने येथील तणावाचा परिणाम थेट जागतिक अर्थव्यवस्थेवर होत आहे. ट्रम्प यांनी इराणवर युद्धविरामाचे उल्लंघन केल्याचा आरोप करत स्पष्ट केले की, अमेरिका आता कोणतीही तडजोड करण्याच्या मनस्थितीत नाही.
हे ही वाचा:
इस्लामाबादमध्ये हाय अलर्ट: मोठी हॉटेल्स बंद, वाहतूक ठप्प
तामिळनाडूत फटाक्यांच्या कारखान्यात भीषण स्फोट; १० जणांचा मृत्यू
स्वराज्य स्पोर्टस् व श्रीराम क्रीडा विश्वस्तने पटकावला श्री मावळी मंडळ चषक
तांब्याचे नाव त्याला सोन्याचा भाव!
ट्रम्प यांनी दिलेल्या इशाऱ्यात सर्वात गंभीर बाब म्हणजे इराणच्या वीज प्रकल्पांवर आणि पूलांसारख्या अत्यावश्यक सुविधांवर हल्ला करण्याची शक्यता. अशा प्रकारच्या कारवाईमुळे केवळ लष्करी नुकसानच नव्हे, तर सामान्य नागरिकांचे दैनंदिन जीवनही पूर्णपणे विस्कळीत होऊ शकते. वीजपुरवठा खंडित झाल्यास रुग्णालये, उद्योग आणि वाहतूक व्यवस्था यावर मोठा परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे ही धमकी केवळ राजकीय नसून मानवी संकट निर्माण करणारी ठरू शकते, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.
दरम्यान, अमेरिका इराणवर करार स्वीकारण्यासाठी दबाव वाढवत आहे. ट्रम्प यांनी सांगितले की, प्रस्तावित करार “न्याय्य” असून तो स्वीकारणे इराणच्या हिताचे आहे. मात्र, इराणने या अटींवर नाराजी व्यक्त केली आहे. विशेषतः अणुकार्यक्रम आणि आर्थिक निर्बंध या मुद्द्यांवर दोन्ही देशांमध्ये तीव्र मतभेद आहेत. त्यामुळे चर्चेचा मार्ग खुला असला तरी तणाव कायम आहे.
या पार्श्वभूमीवर मध्यस्थीच्या प्रयत्नांनाही वेग आला आहे. काही देशांनी दोन्ही बाजूंना संयम राखण्याचे आवाहन केले असून युद्ध टाळण्यासाठी राजनैतिक मार्ग स्वीकारण्यावर भर दिला जात आहे. तरीही परिस्थिती अत्यंत नाजूक टप्प्यावर असून, कोणतीही आक्रमक कारवाई मोठ्या संघर्षाला कारणीभूत ठरू शकते.
एकूणच, ट्रम्प यांच्या इशाऱ्यामुळे अमेरिका-इराण संघर्ष पुन्हा एकदा उफाळून आला आहे. करारावर सहमती होते की संघर्ष अधिक तीव्र होतो, हे येत्या काही दिवसांत स्पष्ट होईल. मात्र सध्या तरी मध्यपूर्वेतील परिस्थिती अत्यंत धोकादायक व अनिश्चिततेने भरलेली आहे.
