सप्टेंबर २०२६ मध्ये देशाच्या वस्तू आणि सेवा कर अर्थात जीएसटी महसुलात मोठी वाढ झाली आहे. केंद्र सरकारच्या आकडेवारीनुसार, सप्टेंबर महिन्यात देशभरातून २ लाख ३ हजार ५२१ कोटी रुपयांचा जीएसटी महसूल जमा झाला. गेल्या वर्षी सप्टेंबरमध्ये झालेल्या संकलनाच्या तुलनेत यंदा महसुलात तब्बल १४.७ टक्क्यांची वाढ झाली आहे. विशेष म्हणजे, चालू कॅलेंडर वर्षात चौथ्यांदा मासिक जीएसटी संकलनाने २ लाख कोटी रुपयांचा टप्पा ओलांडला आहे. एप्रिल ते सप्टेंबर या आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या सहामाहीत एकूण जीएसटी संकलन १२ लाख ४६ हजार २७८ कोटी रुपये झाले आहे. गेल्या वर्षीच्या याच कालावधीच्या तुलनेत या संकलनात ११.६ टक्क्यांची वाढ नोंदवण्यात आली आहे. त्यामुळे देशाच्या कर महसुलात सातत्याने वाढ होत असल्याचे चित्र निर्माण झाले आहे.
सप्टेंबरमधील जीएसटी संकलनात केंद्र आणि राज्यांच्या करांचा महत्त्वाचा वाटा राहिला. एकूण संकलनामध्ये सीजीएसटी ३७ हजार ७६२ कोटी रुपये, एसजीएसटी ४५ हजार ३६३ कोटी रुपये, तर आयजीएसटी १ लाख २० हजार ३९६ कोटी रुपये राहिला. याशिवाय सरकारने सप्टेंबरमध्ये २७ हजार १ कोटी रुपयांचा जीएसटी रिफंड जारी केला. गेल्या वर्षीच्या तुलनेत रिफंडच्या रकमेत सुमारे ३ टक्क्यांची घट झाली आहे. परिणामी, रिफंडनंतरचा निव्वळ जीएसटी महसूल १८.१ टक्क्यांनी वाढून १ लाख ७६ हजार ५२० कोटी रुपये झाला. देशांतर्गत व्यवहारातून मिळणारा ग्रॉस जीएसटी महसूलही १०.१ टक्क्यांनी वाढून १ लाख ३७ हजार ९९६ कोटी रुपये झाला आहे. तर निव्वळ देशांतर्गत जीएसटी महसूल १३.५ टक्क्यांनी वाढून १ लाख २४ हजार ४९१ कोटी रुपये राहिला.
हे ही वाचा:
पाकिस्तानने अफगाणिस्तानवर केलेल्या हवाई हल्ल्यात नऊ जण दगावले
सणासुदीच्या तोंडावर व्यावसायिक एलपीजी सिलिंडर महागला
शाहजहांपुरमध्ये मंदिराच्या जमिन वादावरून दोन साधूंना जाळले
पाकिस्तानातून हवालामार्गे पैसा, यासिन मलिकसह सात जणांवर आरोप निश्चित
राज्यनिहाय आकडेवारी पाहिल्यास महाराष्ट्राने जीएसटी संकलनात आघाडी कायम ठेवली आहे. सप्टेंबरमध्ये महाराष्ट्रातून २९ हजार ९८६ कोटी रुपयांचा जीएसटी महसूल जमा झाला. गेल्या वर्षी सप्टेंबरमध्ये महाराष्ट्राचा जीएसटी महसूल २५ हजार ९७३ कोटी रुपये होता. म्हणजेच राज्याच्या जीएसटी महसुलात यंदा १५ टक्क्यांची वाढ झाली आहे. महाराष्ट्रानंतर कर्नाटकातून १३ हजार ८८४ कोटी रुपये, गुजरातमधून १२ हजार २२२ कोटी रुपये, तर उत्तर प्रदेशातून ८ हजार ८८२ कोटी रुपयांचा जीएसटी महसूल मिळाला. मात्र सर्वच राज्यांमध्ये महसुलात वाढ झाली नाही. सिक्कीमच्या जीएसटी महसुलात ५१ टक्के, जम्मू-काश्मीरमध्ये २९ टक्के, उत्तराखंडमध्ये २३ टक्के, तर हिमाचल प्रदेशमध्ये २१ टक्क्यांची घट नोंदवण्यात आली आहे.
सप्टेंबरमधील जीएसटी संकलनातील ही वाढ देशाच्या कर महसुलाच्या दृष्टीने महत्त्वाची मानली जात आहे. सलग दुसऱ्या महिन्यात जीएसटी संकलन २ लाख कोटी रुपयांच्या पुढे गेले असून, आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या सहामाहीतही महसुलात दुहेरी आकडी वाढ कायम राहिली आहे. वाढता जीएसटी महसूल हा देशातील आर्थिक व्यवहार, उपभोग आणि करसंकलनाच्या विस्ताराशी संबंधित एक महत्त्वाचा निर्देशक ठरत आहे. विशेषतः महाराष्ट्रासारख्या मोठ्या औद्योगिक आणि सेवा क्षेत्राच्या राज्याकडून झालेली मजबूत करवसुली केंद्राच्या एकूण महसुलाला मोठा आधार देत आहे. त्यामुळे पुढील महिन्यांमध्ये जीएसटी संकलनाची ही वाढ कायम राहते का, याकडे अर्थक्षेत्राचे लक्ष लागले आहे.
