लाल किल्ल्याजवळ १० नोव्हेंबर रोजी झालेला भयंकर स्फोट हा आत्मघाती हल्ला होता. या हल्ल्यात १५ जणांचा मृत्यू झाला होता, असा धक्कादायक खुलासा राष्ट्रीय तपास संस्थेने (एनआयए) दाखल केलेल्या तब्बल ७,५०० पानांच्या आरोपपत्रात करण्यात आला आहे. या आरोपपत्रातून अशी बरीच खळबळजनक माहिती समोर आली आहे.
एनआयएच्या म्हणण्यानुसार, डॉक्टर असलेला आणि फरिदाबादमधील अल फलाह विद्यापीठात सहाय्यक प्राध्यापक म्हणून कार्यरत असलेला उमर उन नबी याने स्वतः चालवत असलेल्या आय-२० कारमध्ये स्फोटक उपकरण ठेवले होते. स्फोटाच्या वेळी नबी स्वतः कारमध्येच होता आणि त्याने आदेश यंत्रणेच्या माध्यमातून स्फोटक उपकरण सक्रिय केले.
स्फोटस्थळावरून मिळालेल्या जैविक नमुन्यांच्या डीएनए तपासणीतही नबी स्फोटाच्या वेळी वाहनातच असल्याचे निष्पन्न झाल्याचा दावा एनआयएने केला आहे. एनआयएच्या आरोपपत्रानुसार, हा हल्ला अचानक घडवून आणलेला नव्हता. जवळपास दोन वर्षांपासून या हल्ल्याचा कट रचला जात असल्याचा तपास यंत्रणेचा दावा आहे.
डिसेंबर २०२३ पासून लाल किल्ल्याची पाहणी सुरू करण्यात आली होती. नबी आणि त्याच्या साथीदारांनी अनेक वेळा लाल किल्ल्याला भेट देऊन परिसराची पाहणी केल्याचे तपासात समोर आल्याचे एनआयएने म्हटले आहे. तपास यंत्रणेने लाल किल्ल्याची निवड भारताच्या राज्यसत्तेचे प्रतीक म्हणून केली गेल्याचा आरोप केला आहे.
एनआयएने नबीला या कटाचा कथित मुख्य सूत्रधार तसेच ‘अन्सार गझवत-उल-हिंद’ या पुन्हा सक्रिय करण्यात आलेल्या गटाचा ‘कार्यकारी प्रमुख’ असल्याचे म्हटले आहे. हा गट भारतीय उपखंडातील अल-कायदाशी संबंधित घोषित दहशतवादी संघटनेची शाखा असल्याचे तपास यंत्रणेचे म्हणणे आहे. नबी २०२२च्या सुरुवातीपासून निष्क्रिय झालेला हा गट पुन्हा सक्रिय करण्यासाठी आणि दहशतवादी कारवाया करण्यास सक्षम असलेल्या कट्टरतावादी व्यक्तींचे जाळे उभारण्यासाठी काम करत असल्याचा आरोप आरोपपत्रात करण्यात आला आहे.
कोकणात जाणाऱ्या गणेश भक्तांची निराशा
अमेरिकन नागरिक व्हॅनडाइकविरोधात यूएपीएअंतर्गत तपास सुरूच!
बांगलादेशात वेगवेगळ्या घटनांत दोन हिंदूंची हत्या
काश्मीरमधील अटकसत्रानंतर हल्ला ?
एनआयएच्या मते, हल्ल्यासाठी आधीच निश्चित तारीख ठरवण्यात आलेली नव्हती. श्रीनगरमध्ये काही संशयितांना अटक झाल्यानंतर कटाचा पर्दाफाश होण्याची भीती नबीला वाटू लागली. त्यामुळे तपास यंत्रणा आपल्यापर्यंत पोहोचण्यापूर्वीच त्याने हल्ला घडवून आणण्याचा निर्णय घेतल्याचा दावा एनआयएने केला आहे.
हल्ल्यात वापरलेली कार ही वाहनाधारित स्फोटक उपकरणात रूपांतरित करण्यात आली होती. तपासादरम्यान रसायने आणि प्रयोगशाळेतील उपकरणेही जप्त करण्यात आली. या साहित्याचा वापर स्फोटके तयार करण्यासाठी आणि साठवण्यासाठी केला जात असल्याचा संशय तपास यंत्रणेने व्यक्त केला आहे.
स्फोटस्थळावरून मिळालेल्या साहित्याच्या न्यायवैज्ञानिक तपासणीत टीएटीपी आणि अमोनियम नायट्रेटचे अंश आढळल्याचे एनआयएने आरोपपत्रात नमूद केले आहे. स्फोटक उपकरण वाहनाच्या आतून आदेश यंत्रणेच्या माध्यमातून सक्रिय करण्यात आल्याचे पुरावे तपासात मिळाल्याचा दावा करण्यात आला आहे. तपासादरम्यान या गटाच्या वैचारिक आणि प्रशिक्षणाशी संबंधित साहित्याचाही शोध घेण्यात आला. त्यामध्ये ‘लोन मुजाहिद पॉकेट बुक/हाऊ टू बिकम अ‍ॅन असॅसिन’ या पुस्तकाचा विशेष उल्लेख आहे. एनआयएने या साहित्याचा संबंध अल-कायदा इन द अरेबियन पेनिन्सुलाशी जोडला आहे.
या साहित्यामध्ये स्फोटके, शस्त्रे, गुप्त कारवाया आणि स्फोटक उपकरणांबाबत मार्गदर्शन करण्यात आल्याचा दावा आहे. तसेच एकट्याने दहशतवादी हल्ले करण्यास आणि आत्मघाती हल्ल्यांना प्रोत्साहन देणारे विचार त्यात असल्याचे एनआयएने म्हटले आहे. तपासात ‘डेफिनिशन ऑफ जिहाद’, ‘द रिक्वायरमेंट्स ऑफ जिहाद’, ‘द २१ एम्स अँड ऑब्जेक्टिव्ह्ज ऑफ जिहाद’, ‘३९ वेज टू सर्व्ह अँड पार्टिसिपेट इन जिहाद’ आणि ‘४४ वेज टू सपोर्ट जिहाद’ यांसारखे इतर कट्टरतावादी साहित्यही सापडल्याचे आरोपपत्रात नमूद आहे.
एनआयएच्या आरोपानुसार, नबीने नव्या सदस्यांचे कथित कट्टरतावादी विचारांमध्ये परिवर्तन करण्यापासून गुप्त बैठका आयोजित करणे, दहशतवादी प्रशिक्षणाची व्यवस्था करणे, निधी उभारणे, बेकायदेशीर शस्त्रे मिळवणे आणि गटासाठी सुरक्षित ठिकाणांची व्यवस्था करणे अशा अनेक बाबींमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावली. या गटातील सदस्य एकमेकांशी संकेतांकित संदेशवहनाच्या माध्यमातून संपर्क साधत होते. जम्मू-काश्मीर तसेच दिल्ली-एनसीआर परिसरात गुप्त बैठका आयोजित केल्याचेही तपासात समोर आल्याचे एनआयएने म्हटले आहे.
एनआयएच्या आरोपपत्रामुळे लाल किल्ला स्फोटामागील कटाचे गांभीर्य आणि त्याची व्याप्ती पुन्हा समोर आली असून, या प्रकरणातील पुढील तपासाकडे आता लक्ष लागले आहे.
