भारत आणि अमेरिका यांच्यातील बहुप्रतीक्षित द्विपक्षीय व्यापार करार अंतिम टप्प्यात पोहोचला असून, त्यासाठी १ जूनपासून नवी दिल्लीत उच्चस्तरीय चर्चेची नवी फेरी सुरू होत आहे. चार दिवस चालणाऱ्या या महत्त्वपूर्ण बैठकीत दोन्ही देशांचे वरिष्ठ व्यापार अधिकारी सहभागी होणार असून, अनेक महिन्यांपासून प्रलंबित असलेल्या शुल्क, बाजारपेठेतील प्रवेश, गुंतवणूक आणि व्यापाराशी संबंधित महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर निर्णायक चर्चा होणार आहे. जागतिक अर्थव्यवस्थेतील बदलत्या परिस्थितीत भारत-अमेरिका आर्थिक संबंधांना नवे बळ देणारी ही बैठक अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे.
दोन्ही देशांमध्ये व्यापार कराराबाबत गेल्या काही काळापासून सातत्याने चर्चा सुरू आहे. अमेरिकेला भारतीय बाजारपेठेत आपल्या कृषी आणि औद्योगिक उत्पादनांसाठी अधिक सुलभ प्रवेश हवा आहे, तर भारत अमेरिकेकडून आपल्या निर्यातदारांसाठी शुल्क सवलती आणि व्यापारातील अडथळे कमी करण्याची मागणी करत आहे. यामुळे दोन्ही देशांच्या उद्योग, उत्पादन आणि निर्यात क्षेत्रांना मोठा फायदा होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
हे ही वाचा:
मतदार यादी विशेष पुनरावलोकनाचा तिसरा टप्पा सुरू
बांगलादेशातील रोहिंग्या शिबिरांमध्ये गळेकापू दहशतवाद
सचिन तेंडुलकरची ‘इम्पॅक्ट प्लेअर’ नियम रद्द करण्याची मागणी
चीनमध्ये बेकायदेशीर खाण कोसळली; पाच जणांचा मृत्यू
या बैठकीत आयात-निर्यात शुल्काचा मुद्दा केंद्रस्थानी असणार आहे. अनेक उत्पादनांवरील शुल्क कमी करण्याबाबत दोन्ही देशांमध्ये सहमती निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे. तसेच सीमाशुल्क प्रक्रिया अधिक पारदर्शक आणि सुलभ करण्यावरही भर दिला जाईल. व्यापारातील तांत्रिक अडथळे दूर करून उद्योगांना अधिक वेगाने व्यवसाय करता यावा, यासाठीही विशेष चर्चा होणार आहे.
याशिवाय डिजिटल व्यापार, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, सेमीकंडक्टर तंत्रज्ञान, औषधनिर्मिती, वैद्यकीय उपकरणे आणि महत्त्वाच्या खनिजांच्या पुरवठा साखळीवरही दोन्ही देश विशेष लक्ष केंद्रित करत आहेत. भविष्यातील तंत्रज्ञान क्षेत्रात जागतिक स्पर्धा वाढत असताना भारत आणि अमेरिका यांच्यातील सहकार्य अधिक मजबूत करण्यासाठी या विषयांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. विशेषतः चिप निर्मिती आणि उच्च तंत्रज्ञान क्षेत्रातील भागीदारीमुळे दोन्ही देशांना मोठा धोरणात्मक लाभ मिळू शकतो.
अमेरिकेच्या भारतातील राजदूतांनी अलीकडेच व्यापार कराराचे जवळपास ९९ टक्के काम पूर्ण झाल्याचा दावा केला होता. त्यामुळे आगामी बैठकीत उर्वरित मुद्द्यांवर अंतिम तोडगा निघण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. जर हा करार यशस्वीपणे पूर्ण झाला, तर तो दोन्ही देशांमधील व्यापाराला नवी दिशा देणारा ठरेल. यामुळे निर्यात वाढण्याबरोबरच गुंतवणुकीच्या नव्या संधी निर्माण होतील आणि उद्योग क्षेत्राला मोठी चालना मिळेल.
सध्या भारत आणि अमेरिका हे एकमेकांचे महत्त्वाचे व्यापार भागीदार बनले आहेत. वाढती आर्थिक भागीदारी, तंत्रज्ञान क्षेत्रातील सहकार्य आणि जागतिक पुरवठा साखळी मजबूत करण्याच्या प्रयत्नांमुळे दोन्ही देशांचे संबंध अधिक दृढ होत आहेत. त्यामुळे नवी दिल्लीत होणारी ही व्यापार चर्चा केवळ आर्थिक व्यवहारांपुरती मर्यादित नसून, भविष्यातील धोरणात्मक भागीदारीचा पाया अधिक मजबूत करणारी ठरणार असल्याचे मानले जात आहे.