अमेरिका आणि इराण यांच्यातील वाढत्या तणावामुळे जागतिक तेलबाजारात मोठी अस्थिरता निर्माण झाली आहे. या संघर्षाचा थेट परिणाम कच्च्या तेलाच्या किमतींवर झाला असून, काही दिवसांतच मोठे चढ-उतार पाहायला मिळाले. संघर्ष तीव्र झाल्यानंतर ब्रेंट क्रूड (Brent Crude) तेलाची किंमत सुमारे ९२ डॉलर प्रति बॅरलपर्यंत पोहोचली होती. मात्र, अमेरिका आणि इराण यांच्यात तणाव कमी करण्यासाठी चर्चेची शक्यता निर्माण झाल्यामुळे किमतींमध्ये काहीशी घसरण झाली. सध्या तेलाचे दर ८६ ते ८८ डॉलर प्रति बॅरल या पातळीवर आले असून, यामध्ये जवळपास ४% ते ६% घट नोंदवली गेली आहे. या घसरणीमुळे जागतिक बाजाराला काहीसा दिलासा मिळाला आहे.
या संपूर्ण घडामोडींच्या केंद्रस्थानी Strait of Hormuz (होर्मुझ सामुद्रधुनी) ही अत्यंत महत्त्वाची सामुद्रधुनी आहे. जगातील सुमारे २०% ते २१% कच्च्या तेलाचा पुरवठा या मार्गाने होतो. त्यामुळे या भागात कोणतीही अस्थिरता निर्माण झाली, तर त्याचा तात्काळ परिणाम तेलाच्या किमतींवर होतो. संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर या मार्गावर धोका निर्माण होण्याची शक्यता वर्तवली जात होती.
हे ही वाचा:
अमेरिका-इराण तणावात सोन्याला धक्का; किमतीत ६% घसरण
एनव्हिडियाचा मोठा निर्णय! भारतातील १० हजार कर्मचाऱ्यांना ‘जेनसन स्पेशल ग्रँट’
भारताकडून अफगाणिस्तानला १३ टन बीसीजी लसींची मदत
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर केवळ व्यक्ती नाही, तर एक संकल्प!
तज्ज्ञांच्या मते, तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे जागतिक महागाईत ०.५% ते १% वाढ होऊ शकते. विशेषतः भारतासारख्या देशांसाठी ही परिस्थिती अधिक चिंताजनक ठरते, कारण भारत आपल्या गरजेपैकी सुमारे ८५% कच्चे तेल आयात करतो. त्यामुळे तेलकिमती वाढल्या की इंधन दर, वाहतूक खर्च आणि रोजच्या वस्तूंच्या किमतींवर थेट परिणाम होतो.
दरम्यान, अमेरिका आणि इराण यांच्यात संवाद सुरू होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात असल्यामुळे बाजारात सकारात्मक वातावरण तयार झाले आहे. गुंतवणूकदारांचा आत्मविश्वास वाढल्याने तेलाच्या किमतींवर दबाव आला आहे. मात्र, ही परिस्थिती अद्याप अनिश्चित आहे. जर चर्चा अपयशी ठरली किंवा तणाव पुन्हा वाढला, तर तेलाच्या किमती पुन्हा ९० डॉलर प्रति बॅरलच्या पुढे जाऊ शकतात.
याशिवाय, या घडामोडींचा परिणाम जागतिक अर्थव्यवस्थेवरही होऊ शकतो. तेलकिमती वाढल्यास उत्पादन खर्च वाढतो आणि त्यामुळे आर्थिक वाढीचा वेग मंदावण्याची शक्यता असते. त्यामुळे अनेक देश या परिस्थितीकडे बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत.
एकंदरीत, सध्या तेलाच्या किमतींमध्ये काहीशी घट झाल्यामुळे दिलासा मिळत असला, तरी पुढील काही दिवस अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहेत. अमेरिका-इराण संबंधांतील बदल आणि मध्यपूर्वेतील परिस्थिती यावरच जागतिक तेलबाजाराची दिशा ठरणार आहे.