भारतातील खाण आणि धातू क्षेत्रातील अग्रगण्य कंपनी वेदांत लिमिटेड पुढील महिन्यात मोठ्या पुनर्रचनेच्या प्रक्रियेत प्रवेश करणार आहे. कंपनीचे पाच स्वतंत्र कंपन्यांमध्ये विभाजन (डिमर्जर) करण्याचा निर्णय अंतिम टप्प्यात पोहोचला असून, यामुळे उद्योग क्षेत्रात मोठी चर्चा सुरू झाली आहे. ही पुनर्रचना कंपनीचे अध्यक्ष अनिल अग्रवाल यांच्या दीर्घकालीन धोरणाचा भाग आहे. कंपनीवर असलेला कर्जाचा मोठा ताण कमी करणे, व्यवसाय अधिक स्पष्टपणे विभागणे आणि गुंतवणूकदारांसाठी अधिक मूल्य निर्माण करणे हे या निर्णयामागील मुख्य उद्दिष्ट आहे.
हे ही वाचा:
LPG टंचाईच्या पार्श्वभूमीवर PNG विस्ताराला गती
योगी आदित्यनाथांना छोट्या मुलीने बुलडोझर दिल्याने तथाकथित पत्रकार, विचारवंतांची आगआग
पाकचे माजी लष्करप्रमुख बाजवा बाथरूममध्ये पडले, रुग्णालयात मृत्यू
WTO मध्ये ई-कॉमर्स शुल्कावरून भारत-अमेरिका संघर्ष
या डिमर्जरनंतर वेदांताचे पाच वेगवेगळे व्यवसाय स्वतंत्र कंपन्यांच्या रूपात कार्य करतील. यात बेस मेटल्स (मूलभूत धातू व्यवसाय) हा मुख्य भाग राहील, तर अॅल्युमिनियम (अॅल्युमिनियम व्यवसाय), पॉवर (वीज निर्मिती), स्टील आणि आयर्न (स्टील व लोखंड) तसेच ऊर्जा (ऊर्जा व्यवसाय) या क्षेत्रांसाठी स्वतंत्र कंपन्या स्थापन केल्या जातील. त्यामुळे प्रत्येक कंपनी आपापल्या क्षेत्रावर लक्ष केंद्रित करू शकेल आणि व्यवस्थापन अधिक कार्यक्षम होईल.
आकड्यांमध्ये पाहिल्यास, सध्या वेदांताचे बाजारमूल्य सुमारे 27 अब्ज डॉलर (अंदाजे ₹2.2 लाख कोटी) आहे. कंपनीवर मोठ्या प्रमाणात कर्ज आहे आणि त्याचा भार कमी करणे ही अत्यंत महत्त्वाची गरज बनली आहे. काही अहवालांनुसार, या विभाजनानंतर तयार होणाऱ्या पाच कंपन्यांचे एकत्रित मूल्य सध्याच्या मूल्याच्या तुलनेत दुप्पट होण्याची शक्यता आहे.
ही योजना प्रथम 2023 मध्ये प्रस्तावित करण्यात आली होती. सुरुवातीला काही धोरणात्मक आणि आर्थिक कारणांमुळे या प्रक्रियेला विलंब झाला. मात्र, नंतर National Company Law Tribunal (राष्ट्रीय कंपनी कायदा न्यायाधिकरण – एनसीएलटी) कडून या योजनेला मंजुरी मिळाली आणि आता अंमलबजावणीचा मार्ग मोकळा झाला आहे.
कंपनीच्या अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, या नव्या कंपन्यांची शेअर बाजारात नोंदणी मे 2026 पर्यंत पूर्ण होण्याची शक्यता आहे. यामुळे गुंतवणूकदारांना वेगवेगळ्या क्षेत्रांमध्ये थेट गुंतवणूक करण्याची संधी मिळेल. उदाहरणार्थ, अॅल्युमिनियम किंवा ऊर्जा क्षेत्रात स्वतंत्रपणे गुंतवणूक करणे अधिक सोपे होईल.
एकूणच, वेदांताचा हा डिमर्जर निर्णय भारतीय उद्योग क्षेत्रासाठी महत्त्वाचा टप्पा ठरणार आहे. ५ स्वतंत्र कंपन्या, ₹2.2 लाख कोटींचे सध्याचे मूल्य आणि कर्ज कमी करण्याचा प्रयत्न या पार्श्वभूमीवर हा बदल कंपनीसाठी आणि गुंतवणूकदारांसाठीही निर्णायक ठरू शकतो. आगामी काळात या कंपन्यांची स्वतंत्र कामगिरी आणि बाजारातील प्रतिसाद याकडे सर्वांचे लक्ष लागलेले असेल.